Wetenschap

Al het Wetenschap nieuws volg je het best via Nieuwsgrazer. Klik voor een volledig overzicht met Wetenschap nieuws of word lid van de dagelijkse nieuwsbrief.

Wetenschap nieuws

Russische onderzoekers experimenteren met VR op koeien

27-11-2019 - 0 reacties Het gras is groener in een virtuele wereld. Dat is waar de boeren in de regio Moskou naar streefden toen ze hun melkkoeien uitrusten met virtueel realistische headsets om hun melkproductie te testen.

"Deskundigen merkten op dat de onrust in de kudde afnam en de algehele emotionele stemming in de kudde verbeterde" tijdens het VR-experiment, aldus de regionale landbouwadministratie.

De tweede fase van het experiment zal ingaan op het verhogen van de productie met behulp van VR.


Duurzamere gewasproductie dankzij bacteriën

08-11-2019 - 0 reacties Bacteriën zijn de medicijnmakers in de natuur. Als ze gecombineerd worden, beschermen ze planten tegen schimmelinfecties. Dat ontdekten microbiologen, biotechnologen en bio-informatici uit Nederland, Brazilië, Colombia en de Verenigde Staten onder leiding van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en Wageningen University & Research (WUR), meldt EOS Wetenschap. Zo wordt de weg naar een meer duurzame productie van gewassen vrijgemaakt.


Boze minister verdedigt belaagde rekenaars RIVM

07-11-2019 - 1 reacties Het kabinet stoort zich „mateloos” aan de twijfels die zijn gezaaid over de berekeningen van instituten als het RIVM. Critici misbruiken de kwetsbaarheid van de wetenschap, zegt wetenschapsminister Ingrid van Engelshoven.


Wat kan CRISPR voor de landbouw betekenen?

25-10-2019 - 0 reacties Dé wetenschappelijke doorbraak van 2015, zo wordt de CRISPR-Cas-technologie omschreven. Tijdens het Biotech Glashelder van EOS Wetenschap op 20 oktober 2019 boden VIB-onderzoekers Toon Swings en Joren De Ryck een unieke inkijk in de wereld van de techniek. Hoe ver staat de technologie, welke toepassingen kunnen gebruikt worden in de land- en tuinbouw?


Aalt Dijkhuizen en Sybe Schaap treden toe tot Raad van Advies STAF

22-10-2019 - 0 reacties Het bestuur van STAF is blij met de toetreding van Aalt Dijkhuizen en Sybe Schaap tot de recent ingestelde Raad van Advies. Beiden nemen veel kennis en ervaring met zich mee en hebben een breed netwerk in wetenschap, overheid en bedrijfsleven, in binnen- en buitenland. Dijkhuizen en Schaap zullen STAF…


Wetenschap pleit voor suikertaks en actie voor gezondere leefstijl om explosie dementie te stoppen

21-10-2019 - 0 reacties GRONINGEN - Een lange lijst wetenschappers en artsen pleit in een open brief voor een veel hardere aanpak van de explosie van dementie in Nederland. Ze willen een suikertaks.


Ook Vlaanderen kampt met een stikstofprobleem

11-10-2019 - 0 reacties “Vlaanderen stikt in stikstof”, kopt EOS Wetenschap. Het verkeer en de landbouw worden gezien als grote boosdoeners in het verhaal. Hoewel de politieke aandacht voor het probleem in Vlaanderen een pak minder is dan in Nederland, werkt de overheid toch aan maatregelen om de stikstof te weren. Maar of die maatregelen voldoende zullen zijn, blijft de vraag.


Wat doen bietensap of een mondspoeling voor je sportprestatie? Dat weten we (ook) niet

08-10-2019 - 0 reacties Afgelopen woensdag vond op Sportcentrum Papendal het 'Leaders in Performance' congres plaats. Voor het derde jaar op rij verzamelden zich daar de grootmachten uit de sportvoedingswereld om een update te geven van de meest recente wetenschap. Aan het einde van de dag nam het congres een verrassende wending. Ook sportvoedingsonderzoekers kunnen je niet precies vertellen hoeveel een specifiek stofje precies voor je doet.


Kabinet stimuleert samenwerking wetenschap en investeerders met 24 miljoen

26-09-2019 - 0 reacties



Minister Van Engelshoven (ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen) en staatssecretaris Keijzer (ministerie van Economische Zaken en Klimaat) trekken € 24 miljoen uit om kennis uit onderzoek be


24 miljoen voor samenwerking wetenschap en investeerders

26-09-2019 - 0 reacties Minister Van Engelshoven (OCW) en staatssecretaris Keijzer (EZK) trekken €24 miljoen uit om kennis uit onderzoek beter naar de samenleving en markt te brengen. Hiermee worden investeerders gestimuleerd om geld te steken in start-ups die gebruik maken van kennis van onderzoeksorganisaties.


VN-rapport: afgelopen 5 jaar warmste ooit gemeten, wereld doet te weinig

23-09-2019 - 0 reacties De tijdspanne van 2015 tot en met 2019 is de warmste vijfjarige periode ooit gemeten, schrijven wetenschappers aan de vooravond van de VN-klimaattop in New York. Ook stellen ze vast dat de wereld veel te weinig doet om de gevolgen van klimaatverandering, die ons vaker en harder raken dan we voorheen dachten, te beperken.
Het staat in het rapport 'Verenigd in Wetenschap', waarin een overzicht wordt geboden van de beschikbare wetenschap over klimaatverandering. Het is het product van een samenwerking tussen verscheidene belangrijke wetenschappelijke instituten zoals de Wereld Meteorologische Organisatie en het klimaatpanel IPCC.
Urgente noodzaak
De wetenschappers zeggen dat er een "urgente noodzaak voor concrete acties" is om de opwarming van de aarde en de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. Op dit moment gebeurt dat niet genoeg, aldus het rapport. De wereldwijde temperatuur is sinds 1850 met 1,1 graden Celsius gestegen, het niveau van de zeeën stijgt en de CO2-uitstoot neemt jaarlijks met 2 procent toe.
"Dit rapport laat de staat van de aarde zien onder de toenemende invloed van door mensen veroorzaakte klimaatverandering", zegt de wetenschapsadviescommissie voor de Verenigde Naties. "Het is een beoordeling van de menselijke reactie tot nu toe en laat de verstrekkende gevolgen zien die de wetenschap verwacht voor het wereldwijde klimaat in de toekomst."
"Klimaatverandering is de bepalende uitdaging van onze tijd", zei António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties vandaag over dit rapport. "Ik dring er bij leiders op aan om deze feiten in acht te nemen en zich te verenigen achter de wetenschap."


Elsevier werkt samen met Wageningen University om citaatmanipulatie te detecteren en voorkomen

05-09-2019 - 0 reacties Elsevier, het informatie- en data-analyse bedrijf voor wetenschap en gezondheidszorg, en Wageningen University & Research kondigden vandaag een samenwerking aan waarbij Elsevier's analytische expertise wordt ingezet om de onethische toevoeging van citaten aan wetenschappelijke onderzoeksartikelen te detecteren. Deze eerste grootschalige analyse van citatiemanipulatie in tijdschriften wordt gepresenteerd op de 17e Internationale Conferentie over Scientometrie & Informetrie (ISSI) in Rome.


Outstanding Alumnus Award 2019 voor onderzoeker sneeuwluipaard

03-09-2019 - 0 reacties Dr. Charudutt Mishra heeft de Outstanding Alumnus Award 2019 ontvangen voor zijn opmerkelijke bijdrage aan de wetenschap door middel van transdisciplinair onderzoek naar het behoud van gemeenschappen, met speciale aandacht voor het Aziatische sneeuwluipaard. De prijs, geïnitieerd door het University Fund Wageningen (UFW), werd op maandag 2 september uitgereikt aan Dr. Mishra bij de opening van het academisch jaar van Wageningen University & Research. Naast een juryrapport en een certificaat ontving de prijswinnaar ook het beeldje 'Freedom'.


Amazone wordt 'de longen van de aarde' genoemd, maar klopt dat wel?

26-08-2019 - 0 reacties 'De longen van de aarde staan in brand', kopt het Wereldnatuurfonds boven de oproep om geld te geven om de bosbranden in de Amazone tegen te gaan. En ook de Franse president Macron twittert: 'Ons huis staat in de brand. Letterlijk. Het Amazonewoud, de longen die 20 procent van de zuurstof van onze planeet produceren, staat in brand.' De NOS gebruikte de uitdrukking ook regelmatig in de berichtgeving.
Dat er veel bosbranden in de Amazone zijn en dat dat ernstig is, daar zijn natuurbeschermers en wetenschappers het over eens. Maar lopen we echt het risico om wereldwijd in ademnood te raken? Wat zijn de gevaren en gevolgen van deze branden?
"Het is een wijdverbreid misverstand dat de Amazonewouden 'de longen van de aarde zijn', zegt Amazone-onderzoeker Bart Kruijt van de Wageningen University: "Door fotosynthese nemen bomen CO2 op en produceren ze zuurstof. Maar ze nemen net zoveel op als ze uitstoten. Ze gaan pas zuurstof produceren als ze groeien. En dat is in de Amazone niet het geval, het wordt juist minder. Bovendien: de planten die in de plaats van die bomen komen, produceren die zuurstof ook. "
Zo groot is de impact dus niet, zegt Kruijt: "Zelfs als we alle bossen in de wereld weg zouden halen, hebben we niet ineens geen zuurstof meer."
Dat onderschrijft collega-wetenschapper Ingrid van der Laan-Luijkx: "De bewering dat het Amazonegebied verantwoordelijk is voor 20 procent van onze zuurstof, klopt niet. Ik denk dat mensen het verwarren met dat er bijna 21 procent zuurstof in de lucht zit. Op de beschikbare hoeveelheid zuurstof in de lucht hebben de huidige branden in de Amazone bijna geen effect." Volgens wetenschappers gaat het naar schatting om een verschil van 0,1 procent.
Toch gebruikt ze ook zelf de term 'longen van de aarde': "Ik gebruik de term om in het algemeen uit te leggen dat een bos net als longen CO2 en zuurstof uitwisselt. Dat spreekt meer tot de verbeelding dan dat je het hebt over CO2 die op de langere termijn toeneemt. Het is een symbool geworden."
Ook Macron maakte gebruik van de term:
"Het zuurstofverhaal voert de boventoon. Dat is niet goed, want het klopt niet. Iedereen praat elkaar na zodat ze het niet over klimaatverandering hoeven te hebben", zegt Kruijt, die zich stoort aan de onjuiste informatie.
"Als iemand zegt dat de zuurstofbewering onzin is, dondert het verhaal in elkaar en loop je het risico dat mensen zeggen: 'Het is zo erg nog niet'. Terwijl het onderwerp wél belangrijk is en de branden zeker voor schade zorgen. Alleen op andere gebieden dan de zuurstof."
Zulk gebruik van onjuiste feiten brengt risico's met zich mee, zegt Wim Turkenburg, klimaat- en energie-expert. "We komen zo in een 'Trump-achtige' samenleving. Trump zegt: ik creëer mijn eigen feiten, wetenschap is niet van belang'. Maar we moeten mensen voorzien van juiste informatie. Je moet geen wetenschappelijke onzin verkopen. Dan kom je namelijk op een hellend vlak en verdwijnt het vertrouwen."
"Overigens zijn de zorgen over onze zuurstof wel terecht als je de Amazone-branden ziet als een voorbode van steeds meer en meer grote bosbranden in de wereld", benadrukt Kruijt.
Hoewel de invloed op de zuurstofvoorziening dus heel erg klein is, zijn de branden zeker niet onschadelijk voor de planeet, zegt ook hij. "De belangrijkste functie van de Amazone is de opname van CO2, dat is van invloed op wereldschaal. De vegetatie op onze planeet, waar de Amazone een belangrijk onderdeel van is, neemt een kwart op van alle CO2 die we uitstoten. Ook is er enorm veel CO2 in de bossen opgeslagen, onder meer in bomen en houtskool. Als dat vrijkomt, heeft dat een grote impact. Het betekent dat de aarde nog verder gaat opwarmen."
''Oerwouden spelen een belangrijke rol in de vochthuishouding en in het klimaat op aarde. Bij het verbranden van oerwouden om het te ontbossen en er landbouwgebied van te maken krijg je bovendien veel bodemerosie en dreigt uiteindelijk verwoestijning van deze gebieden, zoals we in Afrika zien", waarschuwt Turkenburg. "Ook komt er door de verbranding veel CO2 vrij die zeer langdurig in de lucht blijft zitten en bijdraagt aan de toename van het broeikaseffect op aarde."
Biodiversiteit bedreigd
En er zijn meer gevolgen, weet hoogleraar Turkenburg. ''De Amazone is van onschatbare waarde. Voor de biodiversiteit zijn de branden een groot probleem. Er zitten unieke dieren en zeer grote hoeveelheden planten die je alleen daar tegenkomt. Als hun territorium steeds kleiner wordt, sterven soorten uit. Bovendien is het rampzalig voor mensen die er wonen."
Kruijt, die al jarenlang werkt als onderzoeker in het Amazonegebied, vindt het belangrijk dat er aandacht komt voor de gevolgen in de regio zelf. "Het water in de atmosfeer zorgt dat er regen kan ontstaan. Dat heeft een functie voor de regio en het continent. De droogte in Sao Paulo bijvoorbeeld, kan te maken hebben met de verstoring van het regenwoud. Daar merken we in Europa weinig van."
Hij hoopt dat er meer aandacht komt voor de miljoenen mensen die in het gebied wonen: "Er is weinig aandacht voor de ellende van de bevolking zelf. Het water staat dan weer laag, dan zijn er overstromingen. Ze hebben daardoor geen transportmogelijkheden, er is schade aan de oogsten en er heersen ziektes."
Kwetsbaarder voor branden
Kruijt noemt de huidige ontwikkelingen zorgwekkend: "In tegenstelling tot wat computermodellen voorspelden, gaat de achteruitgang sneller. Vooral aan de zuidwestkant van de Amazone waar de meeste ontbossing plaatsvindt."
Hij voorziet een kantelpunt waardoor sneller branden ontstaan: "Er is meer verdroging, er zijn langer droge seizoenen omdat het niet regent, de bossen worden opener en minder soortenrijk, waardoor ze kwetsbaarder worden voor branden. Tot nu toe gebeurde dat niet zomaar, omdat het regenwoud zo vochtig is."
Kunnen we het tij nog keren? Kruijt blijft voorzichtig optimistisch: "Als je bomen plant op achtergelaten landbouwgrond, heb je met 10 tot 20 jaar weer een bos. Wel met andere soorten, maar desondanks belangrijk voor de opname van CO2."
In deze video van NOS op 3, waarin ook de term 'longen van de aarde' valt, wordt uitgelegd wat er achter de ontbossing van het regenwoud zit:


‘Productie van vlees blijft nodig’

22-08-2019 - 0 reacties Wageningen
U noemt Bob Goudzwaard en Egbert Schuurman leermeesters. Wat hebben zij u geleerd?
‘Van Schuurman heb ik geleerd de balans te zoeken. Hij wijst op het risico van techniek om de techniek, waardoor wetenschappers het gevaar lopen oogkleppen op te doen. Je ziet dan niet meer dat wetenschap een beperkte rol heeft, waardoor de norm van het zorgvuldig omgaan met Gods Schepping achter de horizon verdwijnt.
Ik ga in een van de artikelen in discussie met Louise Fresco, nu voorzitter van de Raad van Bestuur van onze universiteit. In haar boek Hamburgers in het paradijs bepleit zij...


Column: Wetenschap, een zegen of een last?

19-08-2019 - 0 reacties Wetenschappers zouden vooral juiste informatie moeten leveren op het juiste moment, zodat discussies breed gevoerd kunnen worden. Dat is niet het geval met werkdocument 347 over stikstof- en fosfaatexcretie in biologische en gangbare houderijsystemen.


Column: Wetenschap, een zege of een last?

19-08-2019 - 0 reacties Wetenschappers zouden vooral juiste informatie moeten leveren op het juiste moment, zodat discussies breed gevoerd kunnen worden. Dat is niet het geval met werkdocument 347 over stikstof- en fosfaatexcretie in biologische en gangbare houderijsystemen.


Nieuw mestbeleid Schouten hinkt op vier gedachten

27-07-2019 - 79 reacties Bij de herziening van het mestbeleid gaat minister Carola Schouten (LNV) uit van vier denkrichtingen. Hierbij variëren de mogelijkheden tussen een eenvoudig stelsel met generieke maatregelen tot bedrijfsspecifieke maatregelen met een hoge nutriëntenefficiëntie.

De landbouwminister heeft de Tweede Kamer deze week een update gegeven van het proces dat moet leiden naar een eenvoudiger en doelmatiger mestbeleid. In de Kamerbrief zet zij, zonder een voorkeur uit te spreken, vier denkrichtingen uiteen die zijn ontstaan na een inventarisatie van meningen en visies die leven bij betrokken boerenorganisaties, natuurbeschermers en (bodem)specialisten.

‘Nu is het tijd om het net op te halen en de aangedragen ideeën en voorstellen te ordenen, te verkennen en verder uit te werken’, schrijft Schouten.

Vier denkrichtingen
De bewindsvrouw onderscheid kort samengevat de volgende denkrichtingen voor een toekomstig mestbeleid:

Het wordt een uitdaging om doelen te bereiken

DEELNEMERS AAN HET LANDELIJK BESTUURLIJK OVERLEG
1. Eenvoud: een simpel, generiek stelsel. Voor iedereen geldt hetzelfde. De lust, maar ook de last wordt verdeeld over de sector. Dit leidt tot een lage uitvoeringslast.
2. Risicogericht: beleid wordt toegespitst op wat waar nodig is, dit geeft elders ruimte. Zo kan beleid worden toegespitst op gebieden waar een opgave ligt, omdat het risico van uitspoeling daar het grootst is. Of op bedrijven met een mestoverschot.
3. Doelgericht: een ondernemer wordt beoordeeld op het al dan niet behalen van een doel. Meten en monitoring en het tijdig in kunnen grijpen bij mogelijke achteruitgang is hierbij van belang.
4. Bedrijfsspecifiek: een ondernemer wordt gestimuleerd in en beoordeeld op zijn bedrijfsvoering. Bijvoorbeeld het zeer efficiënt omgaan met nutriënten. Hoe meer hij doet om het risico op uitspoeling te voorkomen, hoe meer ruimte hij krijgt om te ondernemen.

Het toekomstig mestbeleid zal vermoedelijk een mix zijn van de vier denkrichtingen, onderdelen van het huidige beleid of een meersporenbeleid, zo schrijft Schouten. De verschillende mogelijkheden voor een toekomstig mestbeleid wil de minister nog deze zomer zowel door de praktijk als door de wetenschap laten beoordelen.

Praktijkbeoordelingen
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gaat de denkrichtingen toetsen aan de doelen van het mestbeleid en de realisatie van de kringloopvisie. Een praktijkbegeleidingsgroep van tussen de vijftig en zestig boeren gaat de verschillende visies beoordelen vanuit de praktijk.

Daarnaast gaat de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) op verzoek van de minister een overzicht geven van maatregelen die in vergelijkbare EU-lidstaten worden genomen, in kader van de implementatie van de Europese Nitraatrichtlijn.

Vooruitlopend op het nieuwe mestbeleid heeft Schouten besloten de gebruikelijke vijfjaarlijkse evaluatie van de Meststoffenwet nu niet in gang te zetten. De laatste uitgebreide evaluatie is begin 2017 door het PBL uitgebracht. Deze evaluatie speelde een rol bij het tot stand komen van het zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn. Formeel zou de volgende evaluatie uiterlijk begin 2022 aan de Tweede Kamer moeten worden aangeboden. Deze zou dan kunnen dienen voor het zevende actieprogramma Nitraatrichtlijn.

'Evaluatie komt te vroeg'
Schouten vindt die evaluatie, gezien de lopende herbezinning van het mestbeleid, te vroeg komen. Haar doel is om de volgende evaluatie die voor 2027 gepland staat, naar voren halen. In november komt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu nog wel met een rapport dat de effectiviteit van het gevoerde mestbeleid op de verbetering van de waterkwaliteit analyseert.

In de Kamerbrief verwijst de minister ook naar de overeenkomst die LTO Nederland, Vereniging van drinkwaterbedrijven, Interprovinciaal Overleg en de ministeries van I&W en LNV in 2017 sloten om de uitspoeling in waterwingebieden te verbeteren.

Goed op weg
De gezamenlijke aanpak voor 34 kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden is nu anderhalf jaar van kracht en is goed op weg. Tegelijkertijd wordt het nog een uitdaging om de gestelde doelen te bereiken, concluderen de deelnemers aan dit Landelijk Bestuurlijk Overleg.

Of de gezamenlijke aanpak leidt tot het halen van de doelen in alle gebieden, is nog onzeker. De vijf partijen spreken hun vertrouwen uit in het ingezette proces en de aanpak, maar willen de komende jaren de vinger strak aan de pols houden.

Dwingende maatregelen
Als de vrijwillige aanpak onvoldoende oplevert, legt het ministerie van LNV dwingende maatregelen op.

In totaal doen al 360 agrarische ondernemers met 8.200 hectare landbouwgrond mee in de 28 kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden waar als eerste mee is gestart. Dat is 60 procent van het areaal in deze 28 gebieden. In de overige zes gebieden is de werving van deelnemers begonnen.

Streefdoel 80 procent boeren nog niet gehaald
LTO Nederland is samen met de Vereniging van drinkwaterbedrijven (Vewin), de provincies en de ministeries van I&W en LNV initiatiefnemers van het Landelijk Bestuurlijk Overleg. Dat wil gezamenlijk de agrarische nitraatuitspoeling in 34 kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden terugdringen. Het streven is dat 80 procent van de boeren in de 34 gebieden deelnemen. Dat is nu 60 procent. Regionale coaches bekijken tijdens keukentafelgesprekken samen met de ondernemers welke maatregelen het beste passen op het bedrijf. In een aantal gebieden zijn ondernemers ook al aan de slag gegaan met maatregelen. Ondanks de voortvarende aanpak is het volgens de partijen nog een uitdaging om het doel, een concentratie kleiner dan 50 milligram nitraat per liter in het grondwater, te halen. ‘Helaas zijn we nog niet waar we hadden willen zijn op dit moment, maar de koers is goed’, zegt Vewin-directeur Hans de Groene.


Bespiegelingen van een wetenschapsjournalist: is een overzichtsstudie ook maar een mening?

27-07-2019 - 0 reacties "Als twee tegenstrijdige overzichtsstudies op het eerste gezicht over hetzelfde lijken te gaan, blijkt bij nader inzien vaak dat het twee vergelijkbare studies zijn over nét andere onderwerpen." Als dat zo is, betekent het dat het hoogste niveau van wetenschap vertrekt vanuit een interpretatie van wat een relevante vraag is. Wetenschapsjournalistiek commentator Jop de Vrieze merkt fijntjes op dat de beste wetenschap niet slechts een mening is, maar wel een waardeoordeel.


‘EFSA was partijdig bij het ongevaarlijk verklaren van aspartaam’

23-07-2019 - 0 reacties De European Food Safety Authority (EFSA )zou tijdens haar evaluatie van de veiligheid van de zoetstof aspartaam waarschuwingen over gezondheidsschade genegeerd hebben. Dat concluderen Britse onderzoekers van de universiteit van Sussex. Oordeel zelf of hun conclusie wetenschap of een mening is.