Regeerakkoord: Landbouw, Natuur en stikstof

In Nederland leven we in een van de meest vruchtbare, maar ook dichtbevolkte delta’s ter wereld met
een landbouwsector van wereldfaam. We willen onze unieke natuur beschermen, het verlies van
biodiversiteit herstellen en perspectief bieden aan de agrarische sector. We investeren de komende
jaren fors in een duurzame landbouw en in een robuust natuurareaal, om weer tot een balans te
komen. Om de natuur in Nederland in goede staat te brengen kiezen we voor een brede aanpak die
zich richt op de verscheidenheid aan gebieden. Die aanpak richt zich niet alleen op stikstof, maar ook
op de (Europese) normen en opgaven van de waterkwaliteit, bodem, klimaat en biodiversiteit. Een
gedifferentieerde aanpak zal leiden tot grote aanpassingen in het landelijk gebied. Daarmee maken
we gebiedsgericht inzichtelijk wat de perspectieven zijn voor verschillende vormen van landbouw.

Omdat deze aanpak langjarig, voorspelbaar en coherent beleid vereist, stellen we een ruimhartig
transitiefonds in. We zetten de transitie in naar kringlooplandbouw met een goed verdienmodel,
zodat boeren in staat gesteld en maatschappelijk gewaardeerd worden om de benodigde verandering
te realiseren, waarbij jonge boeren toekomst krijgen. Daarbij verwachten we een niet-vrijblijvende
bijdrage van banken, toeleveranciers, de verwerkende industrie en de ‘retail’.

- We brengen natuur en landbouw in balans door de transitie naar kringlooplandbouw voort te
zetten op het terrein van voer, mest, bodem, pacht, dierenwelzijn en daarbij behorende
innovaties. Met inzet van reststromen in veevoer, vervanging van kunstmest door organische
mest en een grondgebonden melkveehouderij sluiten we kringlopen. Hierover worden afspraken
gemaakt met toeleveranciers en de verwerkende industrie.

We stimuleren nieuwe verdienmodellen zoals ‘bio-based’ bouwmaterialen, ‘carbon credits’ en
stikstofbinding. Met langjarige overeenkomsten en een passende vergoeding vergroten we de
mogelijkheden van (agrarisch-)natuur en landschapsbeheer. We creëren een tussenvorm van
natuur- en landbouwgrond: landschapsgrond. Hiermee en door uitbreiding van natuurareaal
vergroten we het leefgebied van kwetsbare soorten en brengen we de doelen van de Vogel- en
Habitatrichtlijn dichterbij.

- Een Nationaal Programma Landelijk Gebied pakt de uitdagingen in de landbouw en natuur aan
met een transitiefonds waarin tot 2035 cumulatief €25 miljard beschikbaar komt. In bestuurlijke
afspraken met provincies worden voorwaarden vastgelegd aan het vrijgeven van rijksbudget. De
Omgevingswet bevat het instrumentarium voor een onontkoombare aanpak voor
natuurverbetering en een basis voor vergunningverlening. Met ecologische analyses stellen we
vast wat nodig is om gebiedsgericht de opgaven ten aanzien van natuurherstel, klimaat en water
te halen. Een ecologische autoriteit draagt zorg voor de wetenschappelijke en juridische borging
van deze analyses. Een krachtige regie-organisatie ondersteunt dit proces en stuurt indien nodig
bij. We maken per gebied ook inzichtelijk wat het toekomstperspectief voor de landbouw is.

- We versnellen de doelstellingen in de wet stikstofreductie en natuurverbetering van 2035 naar
2030, waarmee dit in lijn komt met het advies van het adviescollege Stikstofproblematiek
(commissie-Remkes), waarbij alle sectoren hun evenredige stikstofbijdrage leveren. Ook in
Europees verband zet het kabinet zich in voor stikstofreductie.

- Om op verantwoorde wijze stikstofruimte uit te geven, werken we met goed onderbouwde
kaders en eisen aan vergunningverlening. De integrale aanpak biedt op afzienbare termijn de
basis voor ruimere vergunningverlening. Daarin zitten onzekerheden, gezien de grootte en de
duur van de transitie. Mocht dit leiden tot onbedoelde effecten dan zal het kabinet deze effecten
wegnemen met bestaand instrumentarium en waar nodig nieuw instrumentarium ontwikkelen.

- In de gebiedsgerichte aanpak kunnen extensivering, omschakeling, innovatie, legalisering en
verplaatsing helpen bij versnelling van verduurzaming in de landbouw. Daarbij wordt rekening
gehouden met natuurlijk verloop in de sector. In gebieden waar de opgave tot emissiereductie
en natuurherstel dermate groot is dat vrijwilligheid niet langer vrijblijvendheid betekent, gaan we
op het boerenerf het gesprek aan om samen te zoeken naar de mogelijkheden.

- Met een grondbank vergemakkelijken we de instap voor jonge boeren en het vinden van
ontwikkelruimte. Deze grondbank geeft vrijkomende grond uit te voor het extensiveren,
omvormen en verplaatsen van bedrijven van boeren die graag door willen en voor natuur.

- We versterken de positie van de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA). Dit vraagt
een aanzienlijke publieke investering in de publieke taken van de NVWA. Keuring en toezicht worden gescheiden. Daarnaast ambiëren we voor de retribueerbare activiteiten kostendekkende
tarieven. We hervormen het tariefgebouw om te komen tot arrangementen en abonnementen
die differentiëren naar bedrijfsgrootte en die goed gedrag en naleving belonen.

- We intensiveren de ingezette omslag naar geïntegreerde gewasbescherming door het stellen
van tussendoelen, bevorderen van innovatie en precisielandbouw, stimuleren van groene
alternatieven en loskoppelen van verkoop en advies. We stemmen de normen voor het gebruik
van middelen af op de Kaderrichtlijn Water. We doen onderzoek naar gezondheidseffecten bij
boeren en omwonenden.

- In navolging van het advies van de Raad voor Dieraangelegenheden (2020) nemen we in overleg
met boeren, marktpartijen, maatschappelijke organisaties en andere ‘stakeholders’ het initiatief tot
een convenant over de ontwikkeling naar een dierwaardige veehouderij. Daarin maken we
tevens afspraken over tijdshorizon, instrumentarium en financiële ondersteuning. Dit convenant
vormt de basis van wetgeving die de komende kabinetsperiode in werking treedt voor een
dierwaardige veehouderij in balans met de volksgezondheid.

- Samen met ketenpartijen en de Autoriteit Consument en Markt maakt de overheid bindende
afspraken om de positie van de boer in de keten te versterken. We verwachten een niet-vrijblijvende bijdrage van banken, toeleveranciers, de verwerkende industrie en de retail. Waar
nodig worden afspraken juridisch geborgd. Van supermarkten verwachten we transparantie over
de wijze waarop hun gehele assortiment aantoonbaar duurzaam en diervriendelijk wordt,
inclusief duurzaam inkoopgedrag en een eerlijke prijs voor boeren. We onderzoeken op welke
wijze een bijdrage van de consument aan de verduurzaming van de landbouw vormgegeven zou
kunnen worden. Om bewuste keuzes te stimuleren wordt in Nederland geproduceerd voedsel
voorzien van een herkomstetiket. De overheid committeert zich bij haar inkoop aan duurzaam en
lokaal geproduceerd voedsel.

- In de glastuinbouw is veel potentie om koploper te zijn in energiezuinige en circulaire productie
van hoogwaardige producten. De sector kan zelfs CO2-postitief worden, maar leunt nu nog
vooral op aardgas. We gaan deze overstap stimuleren in plaats van ontmoedigen. We creëren de
randvoorwaarden om de glastuinbouw verder te verduurzamen en koploper te laten zijn in
energiezuinige, circulaire producten.

- Gezien de uitdagingen voor de visserij moet er voldoende ruimte en perspectief zijn voor
innovatie en diversificatie.

Meer: content05c1e.omroep.nl/urishieldv2/…

Deel dit artikel

Reacties

Grasbaal
Quote:
Vervanging van kunstmest door organische
mest en een grondgebonden melkveehouderij sluiten we kringlopen. Hierover worden afspraken
gemaakt met toeleveranciers en de verwerkende industrie.

Ben benieuwd hoe dit vorm krijgt nu de derogatie niet door gaat...
+5
slagroomvla
@Grasbaal Het zoveelste nietszeggende kletsverhaal uit Den Haag...
+1
John Spithoven
@slagroomvla Klopt, weinig concreets.
Grote bedragen voor "transitie " en naar voren halen van onhaalbare doelstellingen. Daarnaast sleutelen aan de nationale mineralen balans.
WSN doelen 5 jaar naar voren halen. Zover als ik weet betekende het halen van 74 % van de KDW doelen ( oppervlakte) dat er een emissie reductie nodig was van 50 % mits gebiedsgericht ingezet.

Zeg maar het Plan van Erisman en Strootman wordt realistischer nu.

En sectorpartijen hebben weer eens flink mis geschoten met hun plannenmakerij, weinig generiek en meer gebiedsspecifiek.
+1
Greetje
@John Spithoven weinig concreet inderdaad, maar de toon valt toch 100% mee, van de D66 retoriek is niks meer te lezen. Maar verder is het weer typisch Rutte, geen echte oplossingen en voor ons alleen maar onzekerheid
+4
j h p
@slagroomvla Tussen de regels door zijn we de bok.
jan 10
Quote Reactie van @j h p:
Tussen de regels door zijn we de bok.

Ze beloven wel veel,komt nix van terecht.
In ieder geval niet bij de boer,dat wel duidelijk.
Melken moet je dadelijk in verweggistan doen.
+1
Ted6
@Grasbaal Ik denk de kunstmest vervangen door mensenpoep en -pies. Dan krijg je echt een gesloten kringloop.
+5
labella
@Ted6 dat chemische afval wil ik niet op mijn land hebben!
Erco
@Grasbaal weet je definitief al meer dan ik?
Greetje
@Grasbaal maar we zullen ze hier aan houden toch? Heter als nu wordt het ijzer niet om te smeden. Een inkopper om vele problemen op te lossen, bijvoorbeeld energieverbruik, transportbewegingen, inkomen voor de boer..
Jean-PierreK
@Grasbaal, Tjeerd de Groot vult het in door: andere stal systemen waarbij urine en koeienvlaaien apart opgevangen worden => minder verlies van stikstof => die stikstof is beschikbaar voor de planten => minder kunstmest.

Ps dat het risico op vervallen van derogatie groter is klopt, maar het schijnt nog twee kanten op te kunnen.
de hoef
Quote Reactie van @Grasbaal:
e derogatie niet door gaat...

hoezo niet door gaat,wordt in sept beslist, dan is het mest jaar hier voorbij
+1
BertK
@de hoef We zijn gewend dat we het hebben, eind augustus ligt het er wel op, september prima dan.
hans1980
Grondgebondenheid met 170N kan alleen wanneer 50% vd boeren uitgekocht wordt rechten opgekocht en beroepsverbod zoiets
+1
Weidezicht
@hans1980 nou dat is dan akkoord, in overleg met de sector🙈
Kalfjes
Het zal zo gebeurd zijn
Realisme
@hans1980 sommige gebieden mogen in hun handen knijpen met 170 kg N, dat word alleen nu nog niet verteld
+1
John Spithoven
Hier een iets verdere toelichting van de landbouwparagraaf uit het regeer akkoord.

De stikstofcrisis is met het nieuwe coalitieakkoord dat woensdag is gepresenteerd nog niet opgelost. Het nieuwe kabinet trekt weliswaar €25 mrd uit voor het oplossen van de stikstofcrisis in de landbouw, maar dat bedrag komt opgeteld beschikbaar voor de periode tot 2035. Van die toekomstige miljardenstroom besteedt de nieuwe regeerploeg de komende vier jaar slechts €3,5 mrd.

Lees het volledige artikel: fd.nl/politiek/1424011/…

Dus het komende kabinet trekt maar 3,5 miljard euro uit om de gecreerde problemen in de landbouw op te lossen. Ze spreken wel over een bedrag van 25 miljard, maar schuiven deze "investeringen" op de lange baan.
Met de plannen doen zij het omgekeerde. De onhaalbare doelen uit de WSN worden 5 jaar naar voren gehaald en doen ze dus een versnelling , maar in beginsel zonder budget. En als er over enkele jaren met nieuwe verkiezingen er een andere wind gaat waaien, zien we nooit meer wat van het beloofde geld. De doelen uit de WSN zijn vastgelegd in de wet en hebben een resultaatverplichting.
Oftewel , we worden genaaid!!!
Daarnaast praten ze er over om vrijgekomen landbouwgronden via een grondbank weer (met voorwaarden) opnieuw uit te geven. Ik weet niet wat voor communistisch model ik mij daar bij moet voorstellen?

Conclusie: We zitten voorlopig nog wel een tijdje in deze situatie, waarbij uitroken een groter doel is dan problemen aanpakken en oplossen.

En zoals ik al verwachtte, de gebiedscommissies krijgen een zware taak op zich, alleen voorlopig met weinig budget. En misschien is dat ook wel de bedoeling. Als men maar lang genoeg praat over een afwaardering van bepaalde gedeelten van Nederland, hoeft het budget ook minder groot te wezen. Rutte 4 zal meer van het zelfde zijn, met een lach en een grijns lachen we alle problemen weg, maar oplossen doen we ze niet........
John Spithoven
@John Spithoven En had de sector zelf niet afgelopen jaar 3 plannen bedacht, allen gestoeld op erkenning van het kreupele model?
- Agri.nl ruilverkavelingsplan
- Duurzaam Evenwicht van oa LTO voorzitter v d Tak
- Coalitie Toekomstgerichte Melkveehouderij van oa vakgroep melkveehouderij voorzitter. Meulenbroek

Ik kan er weinig van terug vinden in de kabinetsplannen.
Misschien tijd voor een heroverweging inzake belangenbehartiging?
BertK
@John Spithoven Blijven werken aan onderzoek en juridische munitie John!
Hoeveel zuur-equivalenten heeft de zure regen van de jaren 80 en 90 voor gezorgd? Na de invoering van zwavelarme of -vrije brandstoffen hoorden we er niks meer over, maar hoeveel Calcium had er ter compensatie vooral ook in natuurgebieden gestrooid moeten worden? Wat is er met de pH van de bewortelbare zone gebeurd?

Geen wonder dat alles daar zo gevoelig is voor droogte, buffers zijn minimaal door uitspoeling van mineralen, afbraak en verstoring van de ecologische balans. Met meer extremen in de seizoenen gaat er meer kapot.
BertK
@John Spithoven Als een boer jaarrond met zijn weilanden bezig is, herkent hij de eigenschappen van de grond aan de groei, kleur en variatie van het grassen- en onkruidbestand (sorry, biodiversiteit)! Een beetje ecoloog ziet ook wat er fout gaat in de natuurgebieden zonder dat hij het makkelijkste excuus stikstof nodig heeft. Droogte, gebrek aan organische stof, verzuring doet meer dan stikstof.

Het laatste nieuws voor tijdens de koffie

Altijd op de hoogte blijven van nieuws met betrekking tot verkiezingen , ammoniakrechten en regeerakkoord ? De Nieuwsgrazer nieuwsbrief wordt dagelijks verstuurd om 10:00. Meld je ook aan!