Steun van de ombudsman, helpt dat de boeren?
De overheid is de afgelopen tien jaar onbetrouwbaar geweest tegenover boeren. Dat concludeert de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen. Zijn oordeel komt op een opmerkelijk moment: amper een dag eerder presenteerde het kabinet nieuwe stikstofplannen die opnieuw veel vragen oproepen. Boeren krijgen erkenning voor jarenlange onzekerheid, maar wat levert die erkenning concreet op?
Volgens de Nationale ombudsman hebben boeren jarenlang te maken gehad met wisselende regels, tegenstrijdig beleid en onduidelijke besluiten. Dat heeft niet alleen gevolgen gehad voor hun bedrijven, maar ook voor hun gezinnen. Investeringen werden uitgesteld, toekomstplannen kwamen stil te liggen en het vertrouwen in de overheid raakte beschadigd.
De ombudsman adviseert de overheid om duidelijke doelen voor de lange termijn vast te stellen, meer regie te nemen en ervoor te zorgen dat verschillende overheden beter samenwerken.
De praktijk haalt het rapport meteen in
De timing is nogal ironisch. Terwijl de ombudsman waarschuwt voor de gevolgen van onvoorspelbaar beleid, presenteert landbouwminister Van Essen een nieuw stikstofpakket waarin opnieuw veel aan de provincies wordt overgelaten.
De oorspronkelijk voorgestelde bufferzones van 500 en 1000 meter rond kwetsbare natuurgebieden worden voorlopig niet verplicht ingevoerd. Provincies mogen zelf bepalen hoe ze de stikstofdoelen bereiken en krijgen daarvoor tot september 2028 de tijd.
Dat biedt ruimte voor lokaal maatwerk, maar betekent ook dat boeren in verschillende provincies met uiteenlopende maatregelen te maken kunnen krijgen. Welke eisen uiteindelijk voor een individueel bedrijf gaan gelden, is op dit moment nog niet duidelijk.
Ook de aangekondigde legalisatie van PAS-melders biedt voorlopig vooral perspectief op papier. Het kabinet wil deze bedrijven vóór juli 2027 aan een vergunning helpen, maar hoe dat juridisch mogelijk wordt gemaakt, moet nog worden uitgewerkt. Zeven jaar na de PAS-uitspraak wachten duizenden ondernemers dus nog altijd op zekerheid.
Nieuwe eisen, oude problemen
Stichting Stikstofclaim bekritiseert de plannen omdat opnieuw ingrijpende maatregelen worden voorgesteld zonder dat de vastgelopen vergunningverlening daadwerkelijk wordt opgelost.
Tegelijkertijd dreigt de stichting met een rechtszaak over de mestnormen voor melkvee. Volgens Stikstofclaim wil de overheid strenger handhaven op basis van normen waarvan wetenschappelijk onderzoek inmiddels heeft aangetoond dat ze aanpassing behoeven.
Ook hier speelt dezelfde vraag: hoe betrouwbaar is een overheid die ondernemers aan regels houdt, terwijl ze zelf achterloopt met het actualiseren daarvan?
De problemen die de ombudsman beschrijft, zijn daarmee niet uitsluitend een kwestie van het verleden.
Erkenning is nog geen oplossing
Het oordeel van de ombudsman heeft wel degelijk betekenis. Het is een onafhankelijke bevestiging dat de overheid tekort is geschoten in haar omgang met boeren.
Maar de ombudsman kan geen vergunningen verlenen, geen stikstofregels vernietigen en geen schadevergoedingen afdwingen. Zijn aanbevelingen zijn niet juridisch bindend.
Voor boeren die al jaren wachten op een vergunning, niet kunnen investeren of hun bedrijfsvoering moeten aanpassen aan telkens veranderende regels, verandert er door dit rapport voorlopig niets.
Het oordeel kan wel worden gebruikt om politieke druk uit te oefenen op Brussel, om betere overgangsregelingen te bepleiten en om de overheid aan te spreken op de gevolgen van haar handelen.
Deel dit artikel
Bronnen
-
Ook Gelderse boeren getroffen door 'onbetrouwbaar' overheidsbeleid, zegt ombudsman
Omroep Gelderland
-
Ombudsman: overheid onbetrouwbaar voor boeren
BNR Nieuwsradio
-
Boerengezinnen lijden al tien jaar flink onder onbetrouwbare overheid
NU.nl
-
'Een boer met kiespijn lacht niet': overheid liet boeren jarenlang in onzekerheid
RTV Drenthe
-
Ombudsman presenteert rapport in Garnwerd: overheid liet boeren jarenlang in onzekerheid
RTV Noord
