De Landbouw Alliantie, waarin Agractie, NMV, NVP en DDB samenwerken, presenteerde dinsdagmiddag in Den Haag een alternatief voor het stikstofbeleid van het kabinet. De organisaties willen de vergunningverlening weer op gang brengen zonder de ingrijpende maatregelen die volgens hen tot een forse krimp van de veestapel zullen leiden.

Het hele plan is hier te lezen.

Een belangrijk onderdeel is de invoering van een stikstofdrempelwaarde naar Duits voorbeeld. Daarnaast stelt de alliantie voor om zogenoemde significantiestroken van 250 meter rond stikstofgevoelige natuur in te voeren. Binnen deze stroken zouden strengere vergunningseisen gelden. Het kabinet gaat uit van zones van 500 tot 1.000 meter.

De alliantie wil bovendien dat de staat van de natuur opnieuw wordt beoordeeld, met meer aandacht voor feitelijke waarnemingen en andere oorzaken van natuurproblemen, zoals waterkwaliteit en invasieve soorten. Volgens de organisaties ligt in het huidige beleid te veel nadruk op stikstofberekeningen.

Minister houdt z'n poot stijf

Van Essen laat er weinig twijfel over bestaan hoe hij tegen het alternatief aankijkt. Volgens hem zijn de verschillen met de Landbouw Alliantie fundamenteel en bieden de voorgestelde versoepelingen geen oplossing voor de vastgelopen vergunningverlening.

"Nederland komt niet van het slot door de maatregelen af te zwakken op de plekken waar de natuur die het hardst nodig heeft en tegelijkertijd de regels voor vergunningverlening te versoepelen", aldus de minister.

Toch wil Van Essen met de organisaties in gesprek. Dat de partijen fundamenteel anders denken, maakt een gesprek volgens hem niet minder waardevol. Veel onderhandelingsruimte lijkt er alleen niet te zijn. De minister benadrukt dat het maatregelenpakket dat het kabinet voor de zomer presenteerde, de basis blijft waarop verder wordt gewerkt.

Daarmee lijkt de uitkomst van het overleg op voorhand dus al wel vast te staan: de Landbouw Alliantie mag haar voorstellen toelichten, maar de minister is niet van plan er iets mee te doen.

De terugkeer leidt tot toenemende conflicten met veehouders. Volgens het Deense ministerie van Milieu werden in 2025 maar liefst 1.285 landbouwhuisdieren door wolven gedood. Schapenhouders investeren grote bedragen in wolfwerende rasters en kuddebeschermingshonden, maar vinden dat de overheid onvoldoende ondersteuning biedt. Ook groeit de bezorgdheid onder bewoners, vooral nadat verschillende wolven opvallend dicht bij mensen en kinderen kwamen.

De Deense regering heeft daarom de regels voor het afschieten van probleemwolven versoepeld. Sinds 1 september mogen wolven die een onmiddellijk gevaar vormen voor mensen of dieren worden gedood wanneer een waarschuwingsschot onvoldoende effect heeft. De regering wil verdergaande mogelijkheden, maar de Europese Commissie heeft die vooralsnog afgewezen. De beschermde status van de wolf werd op Europees niveau in 2025 al verlaagd van 'strikt beschermd' naar 'beschermd'.

Volgens wolvenonderzoeker Peter Sunde van de Universiteit van Aarhus ligt een belangrijk deel van het probleem bij het menselijk gedrag. Sommige mensen onderschatten de risico's en mogelijk worden jonge wolven zelfs gevoerd, waardoor ze hun natuurlijke schuwheid verliezen.

Sunde verwacht dat de wolvenpopulatie verder groeit en uiteindelijk ongeveer 30 roedels kan omvatten. Maar ook in Denemarken wil men het landelijk gebied verpesten met hoge hekken: met beschermingsmaatregelen willen liefhebbers het aantal aanvallen op vee aanzienlijk verminderen.