Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Chest freezers with glass lids for frozen meat, etc. in Spar Supermarket in Fusa, Hordaland, Norway 2018-03-21
Diepvries installaties die aangesloten zijn op het internet zijn kwetsbaar. Beeld: Wolfmann / Wikimedia Commons

Gehackte koelkasten en diepvriezers bij supermarkten en slagers in België en Zweden leiden tot grote problemen

Tientallen Belgische en Zweedse supermarkten kampen vanochtend met ontregelde koelinstallaties. Vermoedelijk zijn de systemen getroffen door een cyberaanval. Bij supermarktketen Delhaize zijn zeker 40 winkels getroffen, terwijl Carrefour problemen meldt bij minstens 15 filialen. Ook slagerijen worden geraakt.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Updates

Dit liveblog is afgesloten op . De updates blijven hieronder staan.

  1. Ook in Nederland ten minste 17 bedrijven slachtoffer van het Danfoss lek

    In Nederland zijn de vries- en koelsystemen van ten minste zeventien bedrijven afgelopen nacht aangevallen, waarbij de temperatuur is aangepast. Dat meldt een woordvoerder van leverancier Danfoss.

  2. Weken na Franse hack stonden duizenden koelinstallaties nog steeds online

    Scans toonden aan dat op 30 oktober nog duizenden installaties met bovenstaande interface, aangesloten stonden op het internet. De interface behoort bij onder andere deze producten:

    Danfoss AK-SM 800

    Store-wide refrigeration management and control

    Danfoss AK-SM 800A

    Store-wide refrigeration management and control

    Danfoss AK-SC 355

    Store-wide refrigeration supervision and control

    Copeland XWEB

    Refrigeration monitoring and supervisory management

    Dixell XWEB

    Refrigeration monitoring and supervisory management

  3. Schade loopt in miljoenen

    Veel supermarkten rapporteren schades van zestig tot honderdduizend euro. Met alleen al tenminste 40 getroffen winkels bij Delhaize loopt de schade in de miljoenen. Carrefour meldt problemen bij minstens 15 supermarkten en Spar bij 5 winkels. Ook slagerijgroep De Laet en Van Haver zegt dat de temperaturen van hun koelinstallaties plots de hoogte ingingen.

  4. Ook in Nederland kan dit gebeuren

    Het gaat bij deze cyberaanval om koelingen die via internet bediend kunnen worden, bijvoorbeeld om de temperatuur op afstand te regelen. De gehackte systemen zijn volgens RTL van de Deense fabrikant Danfoss. Ook in Nederland staan koelkasten die met zo'n Danfoss-systeem worden aangestuurd.

  5. Eerder gebeurde hetzelfde al op Amerikaanse legerbasissen

    Collin Rugg @CollinRugg

    NEW: Pentagon is investigating freezer malfunctions at military bases throughout the United States as a suspected cyberattack. The incident resembled a suspected hack in France, where freezers were turned up so high that some caught on fire. Reuters reports that commercial freezers at at least six on-base U.S. commissaries malfunctioned. In one case, the temperature was turned up, and the food spoiled by morning. The U.S. military is investigating the outages and is communicating with French authorities about a similar attack they experienced. According to the report, hackers targeted freezers at more than 350 establishments, turning some up so high they caught on fire. "The French attack's total costs could add up to tens of millions of euros nationwide," Reuters reported.

    30 oktober 2026, 00:45 · Bekijk op X

  6. Ook Zweedse supermarkten en slagerijen getroffen

    Verschillende Zweedse supermarkten melden maandag dat hun koelsystemen verstoord zijn door een cyberaanval, schrijft de Zweedse krant Aftonbladet.

    Zowel koelkasten als diepvriezers zijn in verschillende Zweedse supermarkten van ketens ICA en Coop verstoord. Een ICA-filiaal in de gemeente Sjöbo meldt via sociale media dat zijn koelsystemen zijn gehackt. De temperaturen van de diepvries zouden op 50 graden Celsius gezet zijn. "We vinden het ontzettend jammer en zijn druk bezig met het weggooien van de producten", klinkt het.

  7. Fysieke aanpassing nodig op alle koelinstallaties

    De cyberaanval op Belgische koelinstallaties lijkt sterk op een eerdere aanval op honderden winkels in Frankrijk. Volgens Stephan Moelans, CEO van koelinstallateur Sabcobel, gebruikten de hackers hetzelfde mechanisme: ze schakelden de verdampers op afstand over naar ontdooimodus, waardoor koelkasten opwarmden.

    Sabcobel moest afgelopen nacht bij zo'n twintig installaties ingrijpen. Sommige winkels moeten mogelijk producten weggooien. Volgens Moelans is een software-update niet voldoende om nieuwe aanvallen te voorkomen. De installaties moeten fysiek worden aangepast of via een beveiligde internetverbinding worden beheerd.

  8. Delhaize Hoeilaart tot 12 uur dicht nadat diepvriezers gehackt worden: “Verlies van minstens 100.000 euro”

    "We probeerden te redden wat er nog te redden viel. De economische schade bedraagt minstens 100.000 euro. En dan tel ik het verlies door de plotse sluiting er nog niet bij. Normaal gezien hadden we de deuren vanochtend om 8 uur moeten openen.” De winkel opent nu vanaf 12 uur de deuren.

De problemen ontstonden in de nacht van zondag 1 op maandag 2 november. Volgens de Belgische krant Het Laatste Nieuws (HLN) veranderden de temperaturen van koelkasten en diepvriezers plotseling. Ook slagerijgroep De Laet en Van Haver meldt problemen met de koelinstallaties.

Volgens sommige meldingen zouden de systemen zijn ingesteld op temperaturen tot 70 graden Celsius. Delhaize kan die temperatuur vooralsnog niet bevestigen. Ook is nog onduidelijk hoeveel winkels en andere bedrijven precies getroffen zijn.

Eerdere aanval in Frankrijk

De incidenten vertonen overeenkomsten met een cyberaanval die op 12 oktober honderden Franse supermarkten trof. Daarbij werden koelinstallaties op afstand gemanipuleerd, waardoor koelingen en diepvriezers begonnen op te warmen tot ongeveer 50 graden Celsius. Grote hoeveelheden levensmiddelen moesten worden vernietigd.

Bij de Franse aanval waren onder meer systemen voor het op afstand beheren van koelinstallaties betrokken. Of de problemen in België dezelfde technische oorzaak hebben, is nog niet vastgesteld.

Risico voor voedselveiligheid

Voor supermarkten, slagerijen en andere levensmiddelenbedrijven kan uitval van koelinstallaties grote gevolgen hebben. Wanneer vlees, zuivel, diepvriesproducten en andere bederfelijke levensmiddelen te lang buiten de voorgeschreven temperaturen worden bewaard, kunnen deze niet zonder meer opnieuw worden verkocht.

Of in België daadwerkelijk grote hoeveelheden voedsel verloren zijn gegaan, is nog niet bekend. Delhaize zegt de producten niet meer te verkopen.

Deel dit artikel

Lely Astronaut melkrobot
Deze melker is er ook altijd om 06:00. Beeld: Anoek2012 / Wikimedia Commons

Willen boeren permanent wintertijd? "Koeien hebben geen klok"

Komend weekend gaat de klok weer een uur terug. Voor veel Nederlanders betekent dat een uurtje langer slapen, maar op veehouderijbedrijven kan de overgang naar de wintertijd juist extra werk opleveren. Koeien, geiten en kippen houden zich immers niet aan de klok, maar aan hun vaste ritme. Vooral melkveehouders die op vaste tijden melken, moeten rekening houden met de omschakeling.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober gaat om 03.00 uur de klok terug naar 02.00 uur. Voor veehouders betekent dat soms dat het dagelijkse werkschema moet worden aangepast. Dieren zijn gewend aan vaste momenten voor voeren en melken. Een plotselinge verschuiving van een uur kan onrust veroorzaken.

Uit een eerdere peiling van Nieuwe Oogst (2018) onder 1.500 agrariërs bleek dat boeren verdeeld zijn over de zomer- en wintertijd. Vooral het tweemaal per jaar verzetten van de klok wordt als hinderlijk ervaren. Sommige melkveehouders meldden destijds zelfs tijdelijk een lagere melkproductie.

Groot voordeel van melkrobots

Er bestaat wel een belangrijk verschil tussen melkveehouders die traditioneel melken en bedrijven met melkrobots.

Wie trouw elke dag om zes uur 's morgens melkt, verschijnt na de overgang naar de wintertijd volgens de biologische klok van de koeien ineens een uur te laat op het strijdtoneel. Daarom kiezen veel melkveehouders ervoor de melktijden gedurende enkele dagen geleidelijk te verschuiven. Zo kunnen de dieren wennen aan het nieuwe ritme.

Bij bedrijven met melkrobots speelt dit probleem nauwelijks. De koeien bepalen daar grotendeels zelf wanneer ze gemolken worden. Afgezien van het feit dat een koe op een 25-urige dag meer melk lijkt te hebben geleverd, veranderd er niets.

Ook kippen kunnen geen klok kijken

Niet alleen melkkoeien zijn gevoelig voor veranderingen in hun dagelijkse routine. Ook in de pluimveehouderij spelen vaste tijdstippen een belangrijke rol.

Verlichting, voeren en andere stalprocessen worden vaak automatisch geregeld. Pluimveehouders moeten daarom rekening houden met het aanpassen van tijdschema's. Sommige ondernemers laten het ritme van hun dieren ongemoeid en passen liever hun eigen werktijden aan.

Afschaffen blijft moeilijk

De Europese Commissie stelde al in 2018 voor om het halfjaarlijkse verzetten van de klok af te schaffen. Het Europees Parlement stemde daar in 2019 mee in, maar de lidstaten bereikten nooit overeenstemming. Daardoor blijft de huidige regeling voorlopig bestaan.

Overigens betekent kritiek op de klokwisseling niet automatisch dat veehouders de zomertijd willen behouden. Veel boeren geven juist de voorkeur aan de wintertijd als permanente standaardtijd, omdat het dan in de winter eerder licht wordt.

Advertenties · Zoekt u nog melkkoeien?

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

20 reacties
Doe mee aan de discussie… Bekijk alle 20 reacties
Een knut (links) en een mug
Een knut (links) en een mug Beeld: Dunpharlain / Wikimedia Commons

Wat is het Shamonda-virus en hoe dodelijk is het?

In Frankrijk is voor het eerst het Shamonda-virus aangetroffen bij een mens. De patiënt, die een ernstig verzwakt immuunsysteem had, is inmiddels overleden. Het virus veroorzaakt sinds deze zomer ziekteverschijnselen bij runderen in verschillende Europese landen, waaronder Nederland. Maar hoe gevaarlijk is het voor mensen en dieren?

Door Tinus Guichelaar

De Franse gezondheidsautoriteiten maakten donderdag 22 oktober bekend dat het Shamonda-virus is vastgesteld bij een patiënt die in oktober overleed in een ziekenhuis in Lyon. De patiënt werd behandeld voor een ernstige aandoening en had al een sterk verzwakt afweersysteem.

Volgens de Franse autoriteiten houden de hersencomplicaties die bij de patiënt optraden zeer waarschijnlijk verband met de virusinfectie. Onderzoek moet uitwijzen welke rol het virus precies heeft gespeeld bij het overlijden.

Het is de eerste keer dat een besmetting bij een mens is vastgesteld. Hoewel het virus al sinds de jaren zestig bekend is, werd tot nu toe aangenomen dat mensen er niet mee besmet konden raken.

Wat is het Shamonda-virus?

Het Shamonda-virus (SHAV) werd in 1965 voor het eerst aangetroffen bij runderen in Nigeria. Het behoort tot de orthobunyavirussen en is nauw verwant aan het Schmallenbergvirus en het Akabanevirus.

Het virus wordt voornamelijk verspreid door knutten, kleine bloedzuigende insecten die ook blauwtong overbrengen. Rechtstreekse besmetting tussen volwassen dieren speelt voor zover bekend geen belangrijke rol.

Tot dit jaar kwam het virus vooral voor in Afrika en delen van Azië. In de zomer van 2026 werd het voor het eerst in Europa vastgesteld. Inmiddels zijn besmettingen aangetroffen in onder meer Duitsland, Frankrijk, Nederland, België, Zwitserland, Oostenrijk en Spanje.

In Europa circuleren twee genetisch verschillende varianten, aangeduid als SHAV-EU1 en SHAV-EU2.

Hoe gevaarlijk is het voor runderen?

Bij volwassen runderen veroorzaakt het virus vooral koorts, diarree, lusteloosheid, ademhalingsproblemen en een dalende melkproductie. Op sommige melkveebedrijven werd een productiedaling van meerdere liters per koe gemeld.

Voor volwassen runderen lijkt de ziekte doorgaans niet dodelijk. De grootste zorgen bestaan over besmettingen tijdens de dracht.

Het virus kan via de moederkoe het ongeboren kalf bereiken. Besmettingen kunnen leiden tot verwerpingen, doodgeboren kalveren en aangeboren afwijkingen aan het skelet of zenuwstelsel. Hoe groot deze risico's precies zijn, wordt nog onderzocht.

Ook schapen, geiten, paarden en alpaca's kunnen besmet raken.

Hiltje
Knutten zitten graag op vochtige omgevingen bij warm weer. Foto: J.S. Stelling · Bekijk op TractorFan

Hoe dodelijk is het voor mensen?

Dat is voorlopig onbekend. De overleden Franse patiënt is het eerste bevestigde menselijke besmettingsgeval. Op basis van één patiënt kan geen betrouwbaar sterftepercentage worden vastgesteld.

Daar komt bij dat de patiënt al ernstig ziek was en dus een sterk verzwakt immuunsysteem had. Het is daarom nog niet duidelijk hoe gevaarlijk het virus zou zijn voor verder gezonde mensen.

Ook is onbekend hoe de besmetting precies heeft plaatsgevonden. De Franse autoriteiten vermoeden dat de patiënt in het oosten van Frankrijk is besmet, waar het virus afgelopen voorjaar en zomer onder dieren circuleerde.

Volgens de Franse overheid is er op basis van de huidige kennis geen aanwijzing voor een gezondheidsrisico voor de algemene bevolking.

Is er een vaccin?

Tegen het Shamonda-virus is geen vaccin beschikbaar. Ook bestaat er geen specifieke behandeling die het virus bij besmette dieren uitschakelt.

Voor veehouders ligt de nadruk daarom op bescherming tegen knutten en het beperken van besmettingen tijdens kwetsbare perioden van de dracht.

De ontdekking in Frankrijk laat zien dat het virus onder uitzonderlijke omstandigheden ook mensen kan infecteren. Of dit een eenmalig incident blijft of dat vaker menselijke besmettingen worden ontdekt, moet verder onderzoek uitwijzen.

Deel dit artikel

Bron