De organisaties maken zich zorgen over de gevolgen van het huidige stikstofbeleid voor de Nederlandse landbouw en voedselproductie. Met hun gezamenlijke plan willen ze laten zien dat natuurherstel en behoud van een sterke agrarische sector volgens hen samen kunnen gaan.

Centraal in het voorstel staat het uitgangspunt 'eerst de diagnose, dan het behandelplan'. Volgens de Landbouw Alliantie is er onvoldoende inzicht in de daadwerkelijke toestand van afzonderlijke natuurgebieden en de oorzaken van eventuele achteruitgang. Naast stikstofdepositie spelen ook factoren als waterhuishouding en natuurbeheer een rol.

De organisaties benadrukken dat natuurbehoud en waar nodig natuurherstel noodzakelijk zijn, maar vinden dat maatregelen aantoonbaar effectief en noodzakelijk moeten zijn. Ook willen ze voorkomen dat de vergunningverlening nog jarenlang vastloopt.

Geen Farmers Defence Force

Het initiatief komt voort uit de samenwerking tussen landbouworganisaties die afgelopen zomer zes protestbijeenkomsten organiseerden. Farmers Defence Force (FDF), dat betrokken was bij de protestactie in Den Bosch, maakt geen deel uit van de nieuwe alliantie. FDF ondersteunt het initiatief wel op de achtergrond, maar wil ruimte houden om zelfstandig op politieke ontwikkelingen te reageren. Ook is het alternatieve plan nog niet met de achterban van FDF besproken.

De Landbouw Alliantie bestaat wel uit Agractie, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Dutch Dairymen Board en de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders en wordt daarnaast ondersteund door Boeren met Toekomst en Vee&Logistiek Nederland. De deelnemende organisaties behouden hun eigen identiteit en standpunten, maar trekken gezamenlijk op rond het stikstofdossier.

Het alternatieve plan wordt vandaag om 12.30 uur gepresenteerd tijdens een persconferentie in Nieuwspoort in Den Haag.

Staatssecretaris Erkens had de handhavingsverzoeken van Varkens in Nood eerder afgewezen, stellende dat de regelgeving onduidelijk zou zijn. Het College van Beroep oordeelt echter dat het verbod voldoende houvast biedt voor toezicht. Het couperen van varkensstaarten is alleen toegestaan in uitzonderingssituaties bij biggen jonger dan vier dagen, nadat verwondingen door staartbeten zijn vastgesteld. Voordat mag worden gesneden, moeten eerst andere maatregelen tegen staartbijten zijn geprobeerd.

Varkenshouders stellen dat het afknippen van staarten nodig is om te voorkomen dat dieren elkaar bijten. Varkens in Nood betoogt dat staartbijten beter kan worden voorkomen door de leefomstandigheden te verbeteren, en wijst erop dat couperen pijnlijk en onverdoofd gebeurt. De staatssecretaris heeft zes maanden de tijd om te beoordelen of handhaving nodig is.

De Landbouw Alliantie, waarin Agractie, NMV, NVP en DDB samenwerken, presenteerde dinsdagmiddag in Den Haag een alternatief voor het stikstofbeleid van het kabinet. De organisaties willen de vergunningverlening weer op gang brengen zonder de ingrijpende maatregelen die volgens hen tot een forse krimp van de veestapel zullen leiden.

Het hele plan is hier te lezen.

Een belangrijk onderdeel is de invoering van een stikstofdrempelwaarde naar Duits voorbeeld. Daarnaast stelt de alliantie voor om zogenoemde significantiestroken van 250 meter rond stikstofgevoelige natuur in te voeren. Binnen deze stroken zouden strengere vergunningseisen gelden. Het kabinet gaat uit van zones van 500 tot 1.000 meter.

De alliantie wil bovendien dat de staat van de natuur opnieuw wordt beoordeeld, met meer aandacht voor feitelijke waarnemingen en andere oorzaken van natuurproblemen, zoals waterkwaliteit en invasieve soorten. Volgens de organisaties ligt in het huidige beleid te veel nadruk op stikstofberekeningen.

Minister houdt z'n poot stijf

Van Essen laat er weinig twijfel over bestaan hoe hij tegen het alternatief aankijkt. Volgens hem zijn de verschillen met de Landbouw Alliantie fundamenteel en bieden de voorgestelde versoepelingen geen oplossing voor de vastgelopen vergunningverlening.

"Nederland komt niet van het slot door de maatregelen af te zwakken op de plekken waar de natuur die het hardst nodig heeft en tegelijkertijd de regels voor vergunningverlening te versoepelen", aldus de minister.

Toch wil Van Essen met de organisaties in gesprek. Dat de partijen fundamenteel anders denken, maakt een gesprek volgens hem niet minder waardevol. Veel onderhandelingsruimte lijkt er alleen niet te zijn. De minister benadrukt dat het maatregelenpakket dat het kabinet voor de zomer presenteerde, de basis blijft waarop verder wordt gewerkt.

Daarmee lijkt de uitkomst van het overleg op voorhand dus al wel vast te staan: de Landbouw Alliantie mag haar voorstellen toelichten, maar de minister is niet van plan er iets mee te doen.