Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Truffle oil fries
De patatliefhebber heeft straks goud in handen. Beeld: Tony Webster from Minneapolis, Minnesota, United States / Wikimedia Commons

Team patat en team friet betalen straks recordprijzen in de snackbar

De kans is groot dat je binnenkort nog dieper in de buidel moet tasten bij de snackbar. Een kleine portie is de afgelopen jaren al fors duurder geworden, maar door een tegenvallende aardappeloogst in Europa dreigt een nieuwe prijsstijging. Bovendien worden de frietjes mogelijk ook nog eens korter.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

De prijs van een kleine portie patat is sinds 2020 met bijna 46 procent gestegen. Uit een steekproef van consumentenprogramma Kassa bleek eerder dit jaar dat consumenten gemiddeld 3,32 euro betalen, tegenover 2,28 euro zes jaar geleden. En dat terwijl aardappelen afgelopen voorjaar nog spotgoedkoop waren.

Die situatie is inmiddels volledig veranderd. Na de recordoogst van 2025 besloten veel aardappeltelers hun areaal te verkleinen. Vervolgens kregen ze te maken met een uitzonderlijk droge en warme zomer, waardoor ook de opbrengst per hectare tegenvalt.

Kwart minder aardappelen

Volgens de Noordwest-Europese aardappeltelersorganisatie NEPG wordt dit jaar in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk gezamenlijk ongeveer 20,7 miljoen ton consumptieaardappelen geoogst. Dat is ruim 25 procent minder dan vorig jaar en bijna 14 procent onder het vijfjarig gemiddelde.

Niet alleen zijn er minder aardappelen, ze zijn gemiddeld ook kleiner. Vooral in België en Frankrijk heeft de droogte flink toegeslagen. De Nederlandse oogst wordt geraamd op 3,23 miljoen ton, bijna een kwart minder dan vorig jaar. De Hongaarse aardappelteelt staat onder bijzondere druk: het areaal kromp in enkele decennia van bijna 63.000 hectare in 1997 naar 7.800 tot 8.000 hectare in 2025, met voor 2026 nog een lager dieptepunt in het verschiet.

Dat heeft gevolgen voor de fritesproductie. Grote aardappelen leveren lange frieten op, terwijl kleinere knollen vooral geschikt zijn voor kortere exemplaren. Fritesproducenten moeten daarom mogelijk hun kwaliteitseisen aanpassen.

Bijna helft aardappelen komt uit buitenland

Ondertussen draaien de Nederlandse fritesfabrieken volop. In september verwerkten zij 308.800 ton aardappelen, de grootste maandelijkse hoeveelheid sinds het seizoen 2024-2025.

Opvallend is dat inmiddels 47,3 procent van de verwerkte aardappelen uit het buitenland kwam, vooral uit België en Duitsland. Vorig jaar was dat in september nog 39,2 procent. De Nederlandse fritesindustrie is daarmee voor bijna de helft afhankelijk van buitenlandse aardappelen, terwijl juist ook daar de oogsten tegenvallen. 

De omslag op de aardappelmarkt is groot. In het voorjaar kregen telers voor vrije fritesaardappelen soms nauwelijks iets betaald. Door het enorme aanbod waren prijzen van enkele euro's per honderd kilo niet ongebruikelijk. Volgens de meest recente notering van PotatoNL kosten aardappelen voor verse frites inmiddels 24 tot 35 euro per honderd kilo. Een week eerder lag de bovengrens nog op 30 euro.

Grimme Varitron 470 aardappelrooimachine op Pottendijk
Grimme Varitron 470 aardappelrooimachine op Pottendijk - Grimme Varitron 470 van Weco de Hondsrug aan het aardappels rooien op Pottendijk. 2 Okt 2026 Foto: Harrie Kuiper · Bekijk op TractorFan
Witte kool oogst
Beeld: Gerben / TractorFan

Eerste jaar biologische teelt levert Kramer fors verlies op

Het landbouwbedrijf van G. Kramer & Zn. heeft het eerste jaar volgens biologische werkwijzen geteeld. Toch leed het bedrijf op de landbouw een fors verlies. Directeur Dirk Kramer noemt een lagere koolopbrengst, hogere kosten en het ontbreken van een mestbassin als belangrijkste oorzaken. Dat schrijft hij op LinkedIn.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Het bedrijf kondigde vorig jaar aan volledig over te stappen op biologische teelt. Die stap is volgens Kramer gelukt, maar kost ook geld. Hoe groot het verlies is, vermeldt hij niet.

Minder kool geoogst

De oogst viel tegen, ook in vergelijking met andere biologische kooltelers. Volgens Kramer komt dat vooral door onvoldoende ervaring met bemesting. Kool heeft veel stikstof nodig om goed te groeien.

De benodigde biologische mest was volgens hem niet op het juiste moment beschikbaar. Het bedrijf had daarom in de winter al mest moeten opslaan. Maar daarvoor ontbreekt een mestbassin.

Daarnaast waren de kosten hoger dan verwacht. Dat gold voor de bemesting, maar ook voor de aanschaf van machines en andere spullen om onkruid te bestrijden.

Wel extra kosten, nog geen hogere prijs

Volgens Kramer kan het bedrijf de producten tijdens de eerste twee omschakeljaren nog niet tegen de hogere biologische prijs verkopen. Daardoor staan tegenover de extra kosten nog geen hogere verkoopprijzen.

Het bedrijf paste al vijf jaar methoden toe om de bodem te verbeteren. De verdere aanpassingen in de teelt moeten vooral op langere termijn voordeel opleveren.

Bedrijf wil mestbassin

Een mestbassin moet helpen om mest op tijd beschikbaar te hebben. Kramer verwacht daarmee meer kilo’s kool te kunnen oogsten en de kosten te verlagen. Volgens hem reageerde de gemeente Dijk en Waard in eerste instantie afwijzend op het plan.

Ondanks het verlies houdt het familiebedrijf vast aan de gekozen richting. Volgens Kramer is er binnen het bedrijf steun om door te gaan en naar de lange termijn te kijken.

Bron