Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Hakblok
De veehouderij ligt nu zelf op het hakblok Beeld: AIDEPCUL / Wikimedia Commons

Overheid wil 1 op de 3 boerenbedrijven opofferen, zonder de stikstofdoelen te halen

Tot 30 procent van de Nederlandse veehouderijen dreigt te verdwijnen als gevolg van de stikstofplannen van het kabinet-Jetten. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR), uitgevoerd in opdracht van de overheid. Daar staat tegenover dat zelfs bij volledige uitvoering van de plannen het stikstofprobleem niet wordt opgelost. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) blijft het overgrote deel van de kwetsbare natuurgebieden in 2035 op papier overbelast.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

De Wageningse onderzoekers verwachten dat 10 tot 30 procent van de veehouders op termijn besluit het bedrijf te beëindigen vanwege de nieuwe maatregelen. De investeringen die nodig zijn om aan de strengere eisen te voldoen, zijn voor veel ondernemers financieel niet haalbaar. Dat geldt zelfs wanneer zij gebruikmaken van de beschikbare subsidies.

Vooral middelgrote familiebedrijven komen hierdoor onder zware druk te staan. Grotere bedrijven hebben vaak meer financiële mogelijkheden om te investeren, terwijl kleinere bedrijven soms al extensiever werken of aanvullende inkomsten hebben.

Het gevolg is dat het stikstofbeleid de schaalvergroting in de veehouderij verder aanjaagt. Er komen minder boerenbedrijven, maar de bedrijven die overblijven worden gemiddeld groter.

De stikstofdoelen worden sowieso niet gehaald

Opvallend is dat deze ingrijpende herstructurering van de landbouw niet betekent dat Nederland daarmee van het stikstofslot komt.

Het PBL concludeerde in september dat de kabinetsplannen weliswaar tot een forse vermindering van de stikstofuitstoot leiden, maar onvoldoende zijn om de overbelasting van kwetsbare natuur volledig weg te nemen.

Zelfs als het kabinet zijn emissiedoelen haalt, zouden in 2035 slechts 14 van de ongeveer 120 stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden niet langer overbelast zijn. In de overige gebieden blijft de stikstofbelasting boven de kritische grens, al neemt de overbelasting wel iets af.

Slechts 5 procent voldoet al aan de eisen

Uit een steekproef onder melkveehouders blijkt dat momenteel slechts 5 procent van de bedrijven al aan de toekomstige eisen van het kabinet voldoet. Voor de overige bedrijven zijn aanpassingen noodzakelijk.

Daarvoor is geld nodig. Veel geld. Het kabinet heeft ongeveer 20 miljard euro beschikbaar voor regelingen en subsidies waarmee veehouders kunnen verduurzamen, omschakelen of stoppen.

De gevolgen voor de nationale economie blijven volgens Wageningen relatief beperkt. De toegevoegde waarde van het totale agrocomplex zou met maximaal 4 procent dalen en de werkgelegenheid met maximaal 5 procent.

Maar achter deze percentages gaan duizenden boerenfamilies schuil die voor de keuze staan om fors te investeren, hun bedrijf ingrijpend te veranderen of definitief te stoppen.

Minder boeren, maar nog steeds onzekerheid

Daar komt bij dat de vergunningverlening nog altijd niet is opgelost. PAS-melders en interimmers wachten op juridische zekerheid, terwijl ook andere ondernemers niet weten welke investeringen hun bedrijf daadwerkelijk toekomstbestendig maken.

Wageningen waarschuwt dat deze onzekerheid investeringen in emissiereductie juist kan afremmen.

Het kabinet kiest ondertussen voor een beleid dat grote gevolgen heeft voor de structuur van de Nederlandse landbouw, zonder dat vaststaat wanneer de beloofde ruimte voor vergunningverlening daadwerkelijk ontstaat.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

1 reactie
Werktuigen Weidesleep
Beeld: Jelle / TractorFan

PAS-melders krijgen zicht op vergunning vóór juli 2027

Het kabinet heeft de stikstofplannen aangepast en geeft provincies meer ruimte om zelf invulling te geven aan beperkingen voor boeren bij gevoelige natuurgebieden.

Door Co Scholten

Meer ruimte voor maatwerk

Het kabinet heeft de stikstofplannen flink aangepast. In plaats van vaste zones van 500 en 1000 meter rond kwetsbare natuurgebieden krijgen provincies meer ruimte voor maatwerk. Deze wijziging is het gevolg van overleg met boerenorganisaties LTO en NAJK.

Het kabinet wil de ongeveer 2.500 PAS-melders vóór 1 juli 2027 aan een geldige vergunning helpen. Deze bedrijven hoefden onder de oude stikstofregels alleen een melding te doen. Toen de rechter die regels ongeldig verklaarde, bleek die melding niet meer voldoende.

Na jaren van onzekerheid is er nu een streefdatum voor een oplossing. Hoe het kabinet dit wil regelen en juridisch mogelijk wil maken, moet nog worden uitgewerkt.

Provincies hebben tot september 2028 de tijd om met eigen plannen te komen voor de zones rond natuurgebieden. Dit kan betekenen dat de zones kleiner worden, maar dat het beleid er wel strenger wordt uitgevoerd. Als provincies er niet uitkomen, gelden landelijke regels. Het kabinet stelt 9 miljard euro beschikbaar ter ondersteuning.

Daarnaast wil het kabinet de rekenkundige ondergrens voor natuurvergunningen sneller verhogen. Deze ondergrens bepaalt bij welke omvang van bouw- en bedrijfsprojecten een vergunning nodig is. Een half jaar eerder dan voorzien moet hierover duidelijkheid komen, mits de voorgestelde stikstofmaatregelen vaststaan. Het stikstofpakket moet de uitstoot in 2035 drastisch verlagen ten opzichte van 2019.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

8 reacties
  • R

    Ruige mest ·

    @de jonge Het zou mij niet verbazen dat deze belofte gewoon het volgende smerige spel is. Nu dit, die RKO en de zonering rond N2000-wensnatuur beloven, LTO en…

  • G

    Greetje ·

    @de jonge wanneer de bloeddorst van links wat gestild wordt geeft dat vast in een keer meer mogelijkheden

  • G

    Greetje ·

    @bio boer ik denk dat om de MOB van het lijf te houden er sowieso geen dier extra mag bijkomen, dus alleen legaliseren wat er werkelijk rondloopt op die…

Kabinetsplannen met bufferzones
Kabinetsplannen met bufferzones Beeld: MinLNV

Kabinet zwakt stikstofplannen iets af; meer vrijheid provincies, geen koeiennorm

Het kabinet heeft de stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen op meerdere punten aangepast. De verplichte bufferzones van 500 en 1000 meter rond natuurgebieden worden voorlopig niet ingevoerd. Provincies krijgen meer ruimte om zelf te bepalen hoe zij de stikstofuitstoot terugdringen. Ook wordt de invoering van de nieuwe rekenkundige ondergrens vervroegd en komt er een concreet plan voor de legalisatie van PAS-melders. Dat meldt het AD dinsdag op basis van Haagse bronnen.

Door NieuwsGrazer Bijgewerkt

De aanpassingen volgen op intensief overleg met onder andere de Landbouw Alliantie en de boerenorganisaties LTO Nederland en NAJK. Zij verzetten zich tegen de oorspronkelijke plannen, waarin bedrijven binnen vaste zones rond Natura 2000-gebieden met strengere emissiebeperkingen te maken zouden krijgen.

Van Essen verdedigde die landelijke aanpak eerder nog als een manier om duidelijke regels en een gelijk speelveld te creëren. Wel benadrukte hij dat provincies rekening moesten kunnen houden met lokale omstandigheden, zoals perceelgrenzen, landschapsstructuren en bestaande gebiedsprocessen.

LTO-voorzitter Ger Koopmans pleitte juist voor meer vrijheid voor provincies. Volgens hem zou een gebiedsgerichte aanpak alleen kunnen slagen wanneer provincies voldoende ruimte krijgen om de doelen op hun eigen manier te bereiken.

Bufferzones blijven als stok achter de deur

Volgens de nieuwste plannen mogen provincies nu zelf bepalen hoe zij het wettelijke doel van minimaal 42 procent stikstofreductie realiseren. De maatregelen moeten uiterlijk op 1 september 2028 wettelijk zijn vastgelegd. Dat is een half jaar later dan oorspronkelijk voorzien.

De vaste bufferzones verdwijnen daarmee niet definitief. Wanneer provincies er niet in slagen om tijdig met voldoende maatregelen te komen, worden de zones van 500 en 1000 meter alsnog verplicht opgelegd.

De stikstofdoelen zelf blijven dus ongewijzigd. De versoepeling zit vooral in de manier waarop en de termijn waarbinnen de doelen moeten worden bereikt.

Rekenondergrens half jaar eerder

Ook bij de vergunningverlening komt het kabinet boeren en andere ondernemers tegemoet. De nieuwe rekenkundige ondergrens wordt volgens het AD al op 1 juli 2027 ingevoerd, een half jaar eerder dan gepland.

Daarmee moet voor activiteiten waarvan de berekende stikstofdepositie onder die grens blijft, gemakkelijker duidelijkheid ontstaan over de vergunningplicht.

Daarnaast wordt de invoering van de omstreden koeiennorm van maximaal 2,6 koeien per hectare tijdelijk uitgesteld. De sector krijgt drie maanden extra om met alternatieve maatregelen te komen die hetzelfde wettelijke doel bereiken. Lukt dat niet, dan blijft de voorgestelde koeiennorm van kracht.

PAS-melders vóór juli 2027 legaliseren

Een belangrijke toezegging betreft de ongeveer 2.500 PAS-melders. Deze bedrijven mochten onder het voormalige Programma Aanpak Stikstof volstaan met een melding, maar kwamen door het wegvallen van de juridische basis van dat systeem zonder geldige toestemming te zitten.

Het kabinet wil deze bedrijven nu vóór 1 juli 2027 legaliseren. Daarmee ligt er na jaren van onzekerheid een concrete streefdatum. Hoe de legalisatie juridisch en praktisch moet worden uitgevoerd, moet nog worden uitgewerkt.

Stikstofdoelen blijven overeind

De nieuwe afspraken betekenen vooral dat het kabinet de uitvoering van het stikstofbeleid minder centraal wil voorschrijven. Provincies en boeren krijgen meer tijd en vrijheid om alternatieven uit te werken.

Tegelijkertijd blijft de druk bestaan om daadwerkelijk stikstofreductie te realiseren. Als provincies hun doelen niet halen of onvoldoende maatregelen vastleggen, kan het kabinet alsnog terugvallen op de oorspronkelijke, strengere aanpak.

De aanpassingen moeten bijdragen aan de ambitie van Van Essen om Nederland in 2028 weer van het stikstofslot te halen. Of de aangepaste maatregelen ook juridisch voldoende zekerheid bieden om vergunningverlening weer op gang te brengen, zal nog moeten blijken.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

88 reacties
  • @

    @T60402 ·

    instens 8 jaar over stikstof lullen dus, als ik dat maar volhou zolang ze er maar over lullen hebben wij er weinig dol mee.

  • K

    Kalfje24 ·

    @Erco zal de biomelk naar een euro gaan als er vanwege nieuwe regels meer bio komt❓

  • E

    Edwin1 ·

    @de hoef Fout.