Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Claas Maaier
Beeld: Jan-dx11 / TractorFan

‘Koppelen aan fosfaatrechten is zot’

Het koppelen van emissies aan fosfaatrechten maakt de veehouderij intensiever, stelt oud-politicus Harm Holman. Hij pleit voor een koppeling tussen emissies en hectares.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Landbouwminister Jaimi van Essen is druk bezig om Nederland van het stikstofslot te trekken. Hij doet dat zorgvuldig en gaat consequent op zijn doel af. De Kamerbrief van dinsdag 3 november is een goede stap. Een belangrijk onderdeel is het verlagen van de stikstofemissies; dit is essentieel om natuurherstel te realiseren.

Elke boer krijgt een grens voor hoeveel ammoniak hij mag uitstoten. Sommige boeren hebben meer koeien dan andere boeren. De minister bepaalt hoeveel ammoniak een boer maximaal mag uitstoten per fosfaatrecht, want voor elke koe heb je fosfaatrechten nodig. Dit plan werkt erg in het voordeel van intensieve boeren. Het jaagt de schaalvergroting aan en maakt de veehouderij intensiever. En was de intensiviteit van de Nederlandse veehouderij nu niet de basis van alle problemen?

Een voorbeeld: boer A houdt 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare en melkt per koe zo’n 13.500 liter per jaar. Per hectare produceert hij dus zo’n 35.000 liter melk. Daar is veel krachtvoer voor nodig met bijbehorende emissies.

Nu boer B, een grondgebonden boer met 2 GVE per hectare en een productie van 9.000 liter per koe. Hij melkt 18.000 liter per hectare. Dat is bijna de helft minder melk per hectare. Doordat hij ook minder krachtvoer gebruikt, is de uitstoot per hectare ongeveer de helft lager. Toch krijgt hij dezelfde reductieopgave als boer A.

Onbegrijpelijk en onrechtvaardig. Heel onverstandig. Voor biologische bedrijven, bedrijven met veel weidegang en extensieve bedrijven is dit niet eerlijk en bijna niet te realiseren.

Verdrievoudigd in prijs

Het argument van de minister is dat dit een wens is van LTO Nederland en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt. De gedachte was dat je dan gemakkelijk fosfaatrechten kon opkopen en zo je reductieschuld kunt afkopen. Maar fosfaatrechten zijn verdrievoudigd in prijs en kosten nu soms wel 350 euro per recht. Dat komt neer op ongeveer 15.000 euro per koe.

Een bedrijf met tweehonderd koeien en bijbehorend jongvee heeft daardoor voor zo’n 3 miljoen euro aan fosfaatrechten nodig. Voor jonge boeren en familiebedrijven is zo’n investering bijna niet te doen. De grote intensieve bedrijven trekken aan het langste eind.

Uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit blijkt dat bijna een kwart van de melkveehouders meer dieren houdt dan ze aan fosfaatrechten hebben. Het systeem is ook uitermate gevoelig en bijna niet te controleren. Als we de grens van 2,6 GVE per hectare hanteren, kunnen we fosfaatrechten afschaffen en tegelijkertijd de omvang van de veehouderij onder controle houden.

Grote intensieve bedrijven winnen en biologische en kleine familiebedrijven hebben het nakijken

Harm Holman, oud-Kamerlid NSC

De provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland en Utrecht hebben samen met Biohuis en natuurorganisaties de zotheid van dit systeem ingezien en roepen op om emissies te koppelen aan hectares grond. Ze vragen om uit te werken wat de beste variant is. Dat is een goed idee.

De VVD koos in haar verkiezingsprogramma niet voor een systeem met fosfaatrechten. D66 zet in op extensivering en het CDA spreekt van het ‘belonen van koplopers en een grotere opgave voor bedrijven die nog meer moeten doen’. PRO wil deze intensivering helemaal niet. Welke vorm van veehouderij willen we over tien jaar hebben in Nederland? Denemarken was voor de Kamer een voorbeeld wat we niet willen. Toch stevenen we daarop af. Grote intensieve bedrijven winnen en biologische en kleine familiebedrijven hebben het nakijken.

Deel dit artikel

Bron

Discussie op Prikkebord

22 reacties
  • B

    Braboboer ·

    @@Weg CDA/LTO gaat niet akkoord met een norm per hectare.

  • V

    Vevo ·

    @jan 10 in feite het beste als je het t zelfde doet als de VVO handel, boer die meer reduceert kan te veel gereduceerd verkopen en zo betaald iedereen mee, en…

  • G

    Grove den ·

    @Noorderling “Mest is een logistiek probleem” Mest is deels een gecreëerd probleem. Nog los van grond die omgezet wordt in natuur en strenge uitrijnormen…

Nieuwe Minister van Landbouw Jaimi van Essen wil aan de slag
Beeld: Grasbaal / TractorFan

Cruciale middag voor stikstofplannen: Wat doet Van Essen?

Vrijdag 30 oktober moet een belangrijke dag worden voor het stikstofbeleid van landbouwminister Jaimi van Essen (D66). Na maanden van overleg wil de minister vandaag een verdere uitwerking van zijn plannen presenteren. Maar de weerstand vanuit de landbouwsector is groot en ook politiek staat het pakket onder druk. De vraag is hoeveel ruimte Van Essen nog wil bieden voor aanpassingen.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

De gesprekken met boerenorganisaties LTO Nederland en NAJK zijn donderdagavond en afgelopen nacht doorgegaan. Ook vrijdagochtend wordt er nog verder gepraat. De tijd dringt, want Van Essen wil zijn plannen later vandaag in de ministerraad bespreken.

De stemming onder de boerenorganisaties is vooralsnog weinig positief. NAJK-voorzitter Gerben Boom constateerde donderdag dat er onvoldoende beweging in de voorstellen zit. LTO-voorzitter Ger Koopmans sprak van een moeizaam overleg. Volgens hem worden sommige verbeteringen tenietgedaan door nieuwe voorwaarden.

Grote gevolgen voor melkveehouders

De plannen van Van Essen moeten de stikstofuitstoot fors terugdringen en de vastgelopen vergunningverlening weer op gang helpen. Het kabinet wil onder meer strengere regels rond Natura 2000-gebieden en uitstootnormen voor individuele veehouderijbedrijven invoeren.

Voor melkveehouders kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn. De voorgestelde normen vragen op veel bedrijven om een forse vermindering van de ammoniakuitstoot. Dat kan door technische aanpassingen, extensivering of vermindering van het aantal dieren.

Juist de uitvoerbaarheid leidt tot kritiek. Extensieve en biologische melkveehouders vrezen dat hun relatief milieuvriendelijke bedrijfsvoering onvoldoende wordt meegewogen. Zo kan langdurige weidegang de ammoniakuitstoot beperken, terwijl het effect daarvan moeilijker in vaste normen is uit te drukken.

Voor intensievere bedrijven speelt een ander probleem. Extra grond is duur en niet altijd beschikbaar, terwijl een kleinere veestapel de economische levensvatbaarheid van het bedrijf kan aantasten.

Ook de aangekondigde zones rond stikstofgevoelige natuurgebieden zorgen voor onzekerheid. Boeren die binnen een kilometer van dergelijke gebieden ondernemen, kunnen met aanvullende beperkingen te maken krijgen.

Politieke druk neemt toe

Van Essen heeft niet alleen met de landbouwsector te maken. Ook in Den Haag wordt stevig aan het stikstofpakket getrokken.

BBB, JA21 en SGP willen versoepelingen van de plannen en verbinden die onder meer aan hun steun voor de belastingvoorstellen van het kabinet. Aan de andere kant wil oppositiepartij PRO juist voorkomen dat de stikstofaanpak wordt afgezwakt.

Daarmee dreigt het stikstofdossier onderdeel te worden van een bredere politieke onderhandeling. Voor premier Rob Jetten en zijn kabinet is het vinden van voldoende parlementaire steun minstens zo belangrijk als het overtuigen van de boerenorganisaties.

Van Essen heeft herhaaldelijk benadrukt dat hij openstaat voor verbeteringen, maar dat de gesprekken met Landbouw Alliantie, LTO en NAJK volgens hem geen onderhandelingen zijn. De afgelopen dagen is wel duidelijk geworden dat de minister niet om de bezwaren van de landbouwsector heen kan.

Minder stikstof, maar wanneer weer vergunningen?

Een belangrijk discussiepunt is de volgorde waarin de maatregelen worden ingevoerd. Boeren krijgen te maken met nieuwe verplichtingen om hun uitstoot terug te dringen, maar willen tegelijkertijd zekerheid dat zij weer vergunningen kunnen krijgen.

LTO en NAJK dringen daarom aan op concrete toezeggingen en harde termijnen. Ook willen zij dat projecten met een geringe stikstofuitstoot sneller worden vrijgesteld van de vergunningplicht.

Zonder juridisch houdbare oplossingen bestaat het risico dat boeren grote investeringen moeten doen, terwijl de beloofde ruimte om te ondernemen voorlopig uitblijft.

Vandaag duidelijkheid?

Van Essen staat daarmee voor een lastige keuze. Vasthouden aan zijn oorspronkelijke voorstellen kan de verhouding met de landbouwsector verder onder druk zetten. Vergaande concessies kunnen juist de politieke steun aan de andere kant van het spectrum in gevaar brengen.

Bovendien moet het uiteindelijke pakket niet alleen politiek haalbaar zijn, maar ook juridisch standhouden. De stikstofmaatregelen moeten voldoende effect hebben om natuurherstel en nieuwe vergunningverlening mogelijk te maken.

Of Van Essen vandaag daadwerkelijk met een uitgewerkt pakket komt, is nog onzeker. De gesprekken met boerenorganisaties en politieke partijen zijn vooralsnog niet afgerond.

Deel dit artikel