Speel Facebook-video af

Stel, we nemen de diplomaloze politicus serieus. Morgen verdwijnen alle boeren uit Nederland. Alle landbouwgrond komt beschikbaar en de stikstofuitstoot door de landbouw valt volledig weg. Is de woningcrisis dan opgelost?

Het korte antwoord is nee.

Nederland kampt in 2026 met een statistisch woningtekort van ongeveer 384.000 woningen. Dat tekort is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Jarenlang bleef de woningbouw achter bij de groeiende vraag, terwijl bevolkingsgroei, kleinere huishoudens, hoge bouwkosten en ingewikkelde procedures de druk op de woningmarkt verder opvoerden.

Zelfs wanneer alle Nederlandse landbouwgrond morgen beschikbaar zou komen, staat er nog geen woning extra. Grond moet worden aangewezen als bouwlocatie, bouwplannen moeten worden uitgewerkt, infrastructuur moet worden aangelegd en projecten moeten financieel haalbaar zijn. Bovendien is lang niet iedere hectare landbouwgrond geschikt of wenselijk voor woningbouw.

Stikstof is lang niet het enige obstakel

De overheid heeft zelf met een politieke keuze (het akkoord gaan met Natura 2000) een belemmering gevormd voor nieuwe woningbouwprojecten.

Maar zelfs al zou de overheid deze keuze destijds niet hebben gemaakt, dan nog verdwijnen andere belemmeringen niet. Het elektriciteitsnet blijft overbelast, bouwprojecten moeten nog steeds worden gefinancierd en gemeenten moeten besluiten waar woningen mogen komen. Ook een tekort aan personeel en de kosten van bouwmaterialen verdwijnen niet met de laatste melkkoe.

Er liggen al plannen voor honderdduizenden woningen

Opmerkelijk genoeg is er volgens de Rijksoverheid niet eens een algemeen tekort aan woningbouwplannen. In juli 2026 meldde het ministerie van Volkshuisvesting dat gemeenten voor de periode 2026 tot en met 2030 een bruto plancapaciteit hebben van ruim 823.000 woningen. Voor ruim 386.000 woningen waren de plannen op dat moment al vastgesteld door de gemeenteraad.

Dat betekent niet dat al deze woningen daadwerkelijk gebouwd zullen worden. Het laat wel zien dat de woningcrisis niet simpelweg kan worden verklaard door een gebrek aan grond waarop woningen mogen worden gepland.

Het melkveebedrijf wil aan de slag met monomestvergisting. Daarbij wordt alleen dierlijke mest vergist. Het biogas dat hierbij ontstaat, kan worden gebruikt als brandstof.

Voor Neefjes-Van Dam bleek het lastig om het gas rendabel te gebruiken. Omzetten in elektriciteit en warmte is een mogelijkheid, maar het bedrijf kan de warmte niet benutten. Een aansluiting om gas aan het aardgasnet te leveren, vraagt een te hoge investering.

Biogas over de weg

Bakkerij Pater wil het biogas wel gebruiken om de ovens te verwarmen. Een rechtstreekse gasleiding tussen beide bedrijven bleek echter niet haalbaar. Daarom ontstond het plan om het gas over de weg te vervoeren, in bundels gasflessen.

Een nieuwe projectpartner beschikt over een mobiele installatie die het biogas kan behandelen en onder hoge druk in gasflessen kan opslaan. Zo kan het gas van het melkveebedrijf naar de bakkerij worden gebracht.

Extra inkomsten uit mest

Voor de melkveehouder biedt het plan uitzicht op extra inkomsten uit eigen mest. Tegelijk moet de vergisting helpen om de uitstoot van het bedrijf te verlagen. Hoe groot die vermindering wordt, hangt af van de uitvoering en het gebruik van de installatie.

Ook de bakkerij moet investeren. Biogas bevat minder methaan dan aardgas. Daardoor is meer gas nodig voor dezelfde hoeveelheid energie. De ovens krijgen daarom geschikte branders. Daarnaast is een veilige opslagplaats voor de gasflessen nodig.

Onderzoeker Kacper Libera van de Universiteit Utrecht liet een camera geitenuiers filmen tijdens het melken. Kunstmatige intelligentie, ook wel AI genoemd, beoordeelde of de twee uierhelften ongelijk waren. Zo’n verschil kan wijzen op een uierontsteking. Het systeem stelt zelf geen diagnose.

Ook bij melkkoeien kunnen camera’s helpen bij het bewaken van de uiergezondheid. Onderzoekers kijken al naar warmtecamera’s in combinatie met AI. Deze systemen zoeken naar temperatuurverschillen in het uier die kunnen wijzen op een ontsteking. Dat werkt anders dan het herkennen van verschillen in vorm.

Een mogelijke volgende stap is om camerabeelden te combineren met gegevens uit de melkrobot, zoals melkproductie en geleidbaarheid. Bij een opvallende verandering kan de veehouder een melding krijgen om de koe extra te controleren.

Het geitenmodel is nog niet getest voor melkkoeien. Ook op geitenbedrijven is meer onderzoek nodig voordat de techniek breed kan worden ingezet. De camera kan de veehouder dus extra ogen geven, maar de beoordeling door de veehouder en dierenarts blijft nodig.