Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Sanne van Paasteren presenteert het symposium over continu meten
Sanne van Paasteren presenteert het symposium over continu meten

Brabantse proef toont kansen van continu meten in stallen

's-Hertogenbosch, 19 november 2026 – Op 33 Brabantse veehouderijen is de afgelopen jaren ervaring opgedaan met het bepalen van stalemissies door continu ammoniak- en methaanconcentraties te meten. De resultaten laten zien dat veel stallen technisch goed te bemeten zijn en dat realtime meetgegevens waardevolle inzichten geven voor veehouders, overheden en kennisinstellingen.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Tegelijkertijd blijkt dat verdere ontwikkeling van meetmethoden, regelgeving en kennis nodig is voordat continue metingen en emissiebepalingen op grotere schaal kunnen worden toegepast.

Met het project Continu Meten heeft de provincie Noord-Brabant samen met veehouders, meetbedrijven en andere partijen praktijkervaring opgedaan met het meten en berekenen van emissies in melkvee-, varkens-, pluimvee-, geiten- en vleeskalverstallen.

Op 33 locaties zijn sensoren geplaatst die minimaal een jaar lang, 24 uur per dag en 7 dagen per week gegevens hebben verzameld over ammoniak- en methaanconcentraties. Met deze gegevens kunnen emissies worden bepaald.

Het project had niet als doel nieuwe huisvestingssystemen te testen, maar richtte zich op kennisontwikkeling en praktijkervaring met continue metingen met behulp van sensoren. Daarbij werd onderzocht welke mogelijkheden en uitdagingen horen bij het bepalen van emissies in verschillende typen stallen.

Meer inzicht in emissies

De resultaten laten zien dat veel stallen goed te bemeten zijn. Tegelijkertijd vraagt meten om maatwerk. Zo kennen mechanisch en natuurlijk geventileerde stallen ieder hun eigen technische uitdagingen. Ook blijkt dat landelijke richtlijnen en meetmethoden op onderdelen verder moeten worden ontwikkeld.

De metingen gaven deelnemende veehouders via een dashboard inzicht in hun emissies. Daardoor werd beter zichtbaar welke invloed managementkeuzes, voermaatregelen en technische aanpassingen hebben op de uitstoot.

Gedeputeerde Marc Oudenhoven:

"Als je wilt sturen op emissiereductie, moet je eerst weten wat er daadwerkelijk gebeurt. Dit project laat zien dat continue metingen waardevolle inzichten kunnen opleveren voor ondernemers én overheden. We hebben geleerd dat veel mogelijk is, maar ook dat verdere ontwikkeling en kennisopbouw nodig blijven. Juist daarom zijn deze praktijkervaringen zo belangrijk."

Van middel naar doel

De provincie ziet continue emissiemetingen als een belangrijke bouwsteen voor de verdere ontwikkeling van doelsturing. Daarbij staat niet langer alleen de voorgeschreven maatregel centraal, maar vooral het resultaat dat een ondernemer bereikt.

Omdat Continu Meten een lerend project was, werkte de provincie nauw samen met ondernemers, meetbedrijven, omgevingsdiensten, kennisinstellingen, andere provincies en het Rijk.

De opgedane kennis wordt onder meer ingebracht in landelijke ontwikkelingen rond stalbeoordeling, emissiemetingen en doelsturing. Zo draagt Noord-Brabant bij aan betrouwbare en betaalbare metingen voor veehouders en innovatoren.

Vervolg: project VAMOS

De provincie ziet de afronding van Continu Meten nadrukkelijk niet als eindpunt. Inmiddels werkt Noord-Brabant verder aan het vervolgproject VAMOS.

Waar Continu Meten gericht was op het opdoen van ervaring met emissiemetingen, richt VAMOS zich op het valideren van voer- en managementmaatregelen in de praktijk.

De kennis uit beide projecten moet bijdragen aan een toekomstbestendige veehouderij, met meer inzicht in daadwerkelijke emissies en meer mogelijkheden voor ondernemers om hun uitstoot te verminderen.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

Statue of justice with scales of justice, legal system concept.
Beeld: Sasun Bughdaryan / Unsplash

Geen einde onzekerheid PAS-melders: zelfs strafvervolging niet uitgesloten

Ruim zeven jaar nadat de overheid PAS-melders buiten hun schuld in een juridisch onrechtmatige situatie bracht, is er nog altijd geen oplossing. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid kan zelfs niet garanderen dat deze ondernemers gevrijwaard blijven van strafrechtelijke vervolging. Tegelijkertijd ziet Stichting Stikstofclaim weinig perspectief in de nieuwe stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Van Weel reageerde op Kamervragen van BBB over strengere Europese regels voor milieucriminaliteit. Volgens de minister ligt vervolging van PAS-melders niet voor de hand, omdat de overheid zelf medeverantwoordelijk is voor hun situatie. Hij gaat hierover in gesprek met het Openbaar Ministerie.

De nieuwe stikstofaanpak van Van Essen biedt volgens Stichting Stikstofclaim nog steeds onvoldoende duidelijkheid. Zo moet op 1 juli 2027 een nieuwe rekenkundige ondergrens ingaan, maar de hoogte en voorwaarden daarvan zijn nog onbekend. Ook de juridische houdbaarheid van een nieuw referentiemoment voor PAS-melders is onzeker.

Rechters zijn ook moe van overheid

In juni oordeelde de rechtbank Oost-Brabant opnieuw dat een provincie onvoldoende had onderbouwd waarom handhaving tegen een PAS-melder achterwege kon blijven. De rechtbank benadrukte dat individuele rechtszaken geen structurele oplossing bieden en riep de wetgever op eindelijk met een uitvoerbaar legalisatieprogramma te komen.

De Raad van State had in 2024 al bepaald dat provincies alleen onder bijzondere omstandigheden tijdelijk van handhaving kunnen afzien. De belofte dat PAS-melders gelegaliseerd worden, is daarvoor op zichzelf onvoldoende.

Ondertussen blijven ondernemers afhankelijk van tijdelijke maatregelen, politieke toezeggingen en juridische procedures. Precies waar de ombudsman gisteren voor in de pen kroop.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

Boerenprotest NH boeren bij conferentie Provincie NH
Boerenprotest NH boeren bij conferentie Provincie NH Beeld: Grasbaal / TractorFan

Steun van de ombudsman, helpt dat de boeren?

De overheid is de afgelopen tien jaar onbetrouwbaar geweest tegenover boeren. Dat concludeert de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen. Zijn oordeel komt op een opmerkelijk moment: amper een dag eerder presenteerde het kabinet nieuwe stikstofplannen die opnieuw veel vragen oproepen. Boeren krijgen erkenning voor jarenlange onzekerheid, maar wat levert die erkenning concreet op?

Door Tinus Guichelaar

Volgens de Nationale ombudsman hebben boeren jarenlang te maken gehad met wisselende regels, tegenstrijdig beleid en onduidelijke besluiten. Dat heeft niet alleen gevolgen gehad voor hun bedrijven, maar ook voor hun gezinnen. Investeringen werden uitgesteld, toekomstplannen kwamen stil te liggen en het vertrouwen in de overheid raakte beschadigd.

De ombudsman adviseert de overheid om duidelijke doelen voor de lange termijn vast te stellen, meer regie te nemen en ervoor te zorgen dat verschillende overheden beter samenwerken.

De praktijk haalt het rapport meteen in

De timing is nogal ironisch. Terwijl de ombudsman waarschuwt voor de gevolgen van onvoorspelbaar beleid, presenteert landbouwminister Van Essen een nieuw stikstofpakket waarin opnieuw veel aan de provincies wordt overgelaten.

De oorspronkelijk voorgestelde bufferzones van 500 en 1000 meter rond kwetsbare natuurgebieden worden voorlopig niet verplicht ingevoerd. Provincies mogen zelf bepalen hoe ze de stikstofdoelen bereiken en krijgen daarvoor tot september 2028 de tijd.

Dat biedt ruimte voor lokaal maatwerk, maar betekent ook dat boeren in verschillende provincies met uiteenlopende maatregelen te maken kunnen krijgen. Welke eisen uiteindelijk voor een individueel bedrijf gaan gelden, is op dit moment nog niet duidelijk.

Ook de aangekondigde legalisatie van PAS-melders biedt voorlopig vooral perspectief op papier. Het kabinet wil deze bedrijven vóór juli 2027 aan een vergunning helpen, maar hoe dat juridisch mogelijk wordt gemaakt, moet nog worden uitgewerkt. Zeven jaar na de PAS-uitspraak wachten duizenden ondernemers dus nog altijd op zekerheid.

Nieuwe eisen, oude problemen

Stichting Stikstofclaim bekritiseert de plannen omdat opnieuw ingrijpende maatregelen worden voorgesteld zonder dat de vastgelopen vergunningverlening daadwerkelijk wordt opgelost.

Tegelijkertijd dreigt de stichting met een rechtszaak over de mestnormen voor melkvee. Volgens Stikstofclaim wil de overheid strenger handhaven op basis van normen waarvan wetenschappelijk onderzoek inmiddels heeft aangetoond dat ze aanpassing behoeven.

Ook hier speelt dezelfde vraag: hoe betrouwbaar is een overheid die ondernemers aan regels houdt, terwijl ze zelf achterloopt met het actualiseren daarvan?

De problemen die de ombudsman beschrijft, zijn daarmee niet uitsluitend een kwestie van het verleden.

Erkenning is nog geen oplossing

Het oordeel van de ombudsman heeft wel degelijk betekenis. Het is een onafhankelijke bevestiging dat de overheid tekort is geschoten in haar omgang met boeren.

Maar de ombudsman kan geen vergunningen verlenen, geen stikstofregels vernietigen en geen schadevergoedingen afdwingen. Zijn aanbevelingen zijn niet juridisch bindend.

Voor boeren die al jaren wachten op een vergunning, niet kunnen investeren of hun bedrijfsvoering moeten aanpassen aan telkens veranderende regels, verandert er door dit rapport voorlopig niets.

Het oordeel kan wel worden gebruikt om politieke druk uit te oefenen op Brussel, om betere overgangsregelingen te bepleiten en om de overheid aan te spreken op de gevolgen van haar handelen.

Deel dit artikel