Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Verwachte zonneopbrengst per provincie op 15 november 2026, als percentage van de seizoensnorm
Verwachte opbrengst ten opzichte van de seizoensnorm. Eén representatief meetpunt per provincie. Beeld: Nieuwsgrazer · KNMI via Open-Meteo · PVGIS · CBS/PDOK

2,4 kWh zonnestroom, minder dan gebruikelijk voor de tijd van het jaar

Voor zondag verwachten we dat 10 zonnepanelen met samen 4 kWp ongeveer 2,4 kWh opwekken. Dat is 42 procent van wat rond deze datum normaal is, en daarmee minder dan gebruikelijk voor de tijd van het jaar. Noord en zuid liggen vandaag dicht bij elkaar. De opbrengst is het hoogst in Zeeland, Zuid-Holland en Groningen en het laagst in Gelderland en Noord-Brabant, waar bewolking de zon verdringt.

Door NieuwsGrazer Bijgewerkt

Over de afgelopen 19 jaar, dus 228 maanden, is vastgelegd hoeveel zon er in Nederland scheen. Ten opzichte van een gemiddelde 15 november is dat 58 procent minder. 17 procent van de dagen had een lagere opbrengst. Alle opbrengsten zijn berekend voor een standaardinstallatie: 10 panelen met samen 4 kWp, gericht op het zuiden.

Weerbeeld voor vandaag

Overdag is het zondag somber en vrijwel zonder zon. De meeste zon is er rond Middelburg, ongeveer 4 uur; rond 's-Hertogenbosch blijft het bij minder dan een uur. Landelijk valt er af en toe regen (lokaal tot zo'n 5 millimeter). De maximumtemperatuur varieert van 7 tot 10 graden.

De opbrengst in elke provincie

Zo is de opbrengst vandaag over het land verdeeld:

RegioVerwachte opbrengstT.o.v. normaalBeoordeling
Zeeland4,5 kWh72%Normaal
Zuid-Holland3,6 kWh63%Normaal
Groningen3,1 kWh62%Normaal
Noord-Holland2,9 kWh54%Normaal
Drenthe2,4 kWh48%Normaal
Flevoland2,4 kWh41%Matig
Limburg2,1 kWh32%Matig
Fryslân2,0 kWh40%Matig
Overijssel2,0 kWh35%Matig
Utrecht1,6 kWh28%Matig
Noord-Brabant1,3 kWh21%Slecht
Gelderland0,8 kWh14%Slecht

Opbrengst over de hele dag, voor een opstelling van 10 panelen (4 kWp) pal op het zuiden en onder 35 graden. Een grotere of anders gerichte opstelling schaalt ongeveer evenredig mee.

Waar zit het verschil

Het verschil tussen Zeeland en Gelderland bedraagt vandaag 3,6 kWh. De opbrengst in Zeeland is daarmee 5,5 keer zo groot. Het ligt niet aan de stand van de zon, die over zo'n klein land bijna overal gelijk is, maar aan het aantal zonuren en dus aan de bewolking.

Zo staat de stroomprijs er vandaag voor

Over de periode van 05:00 tot 00:00 betaalt een consument vandaag gemiddeld 0,298 euro per kWh. Dat is een all-in prijs voor consumenten: de marktprijs plus energiebelasting, btw en de gemiddelde inkoopvergoeding van leveranciers. Om 11:45 begint het goedkoopste kwartier (0,243 euro), om 17:15 het duurste (0,377 euro). In de zonuren is stroom gemiddeld 0,015 euro goedkoper dan over de hele dag: 0,282 euro per kWh. Dat past bij een zonnige dag: het aanbod van zonnestroom drukt de prijs juist wanneer de panelen leveren, waardoor zelf verbruiken meer oplevert dan terugleveren.

De berekening achter de cijfers

We rekenen met HARMONIE AROME, het weermodel van het KNMI. Dat model heeft een raster van ongeveer twee kilometer en wordt ontsloten door Open-Meteo. Per provincie nemen we de provinciehoofdstad als enig meetpunt. Met een systeemrendement van 86 procent en een correctie voor temperatuur (een warm paneel levert minder) wordt de verwachte instraling op een vlak onder 35 graden omgezet in kWh.

Voor wat normaal is rond deze datum gebruiken we PVGIS van de Europese Commissie: 19 jaar aan gemeten instraling per locatie, op dezelfde manier omgerekend naar kWh. Daardoor vergelijkt de verhouding tussen vandaag en normaal niet twee verschillende rekenmethodes. Houd er rekening mee dat de weersverwachting en de historische metingen twee losse modellen zijn met elk hun eigen afwijking: de percentages wijzen een richting aan en geven geen garantie.

De beoordeling is geijkt op die 19 jaar: een dag is goed wanneer hij beter uitpakt dan driekwart van de vergelijkbare dagen rond dezelfde datum, en zeer goed vanaf negen op de tien. De grenzen volgen dus uit de data.

Dynamisch Tarief levert de stroomprijzen, door de day-ahead prijzen van ENTSO-E te vertalen naar een consumentenprijs.

Deel dit artikel

Kees de Groot en Wilry Giesen delen hun ervaringen op het Agro Innovatie Event bij Nedap in Groenlo
Beeld: Smartdrip

Smartdrip zet stap van proefveld naar eerste commerciële toepassing

Smartdrip wordt na vijf jaar ontwikkelen en testen voor het eerst commercieel toegepast. Bij Wilry Giesen in Beek krijgt zeven hectare grasland druppelslangen op ongeveer 20 centimeter diepte. Die voorzien het gras gericht van water en kunnen meerdere jaren blijven liggen. Giesen verwacht hiermee op zijn droge zandgrond voldoende eiwitrijk gras te kunnen telen voor zijn biologische bedrijf. Smartdrip wil volgend jaar uitbreiden naar 30 tot 40 hectare, als de financiering en subsidie rondkomen.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Kees de Groot en Wilry Giesen delen hun ervaringen op het Agro Innovatie Event bij Nedap in Groenlo.

Na vijf jaar ontwikkelen, onderzoeken en testen wordt Smartdrip voor het eerst commercieel toegepast op praktijkschaal. Bij agrarisch ondernemer Wilry Giesen in Beek wordt zeven hectare grasland voorzien van ondergrondse druppelslangen voor de gerichte toevoer van water. Op 25 november vertellen Kees de Groot (mede-eigenaar Smartdrip) en Wilry Giesen (agrarisch ondernemer) tijdens het Agro Innovatie Event bij Nedap in Groenlo samen over deze stap van proefveld naar praktijk.

De ontwikkeling van Smartdrip begon in 2021 vanuit het Melkvee Innovatie Centrum in Laren. In de jaren daarna werd de techniek verder ontwikkeld en getest. In 2024 werd een proefveld ingericht waarbij water en voedingsstoffen via ondergrondse druppelslangen werden toegediend. Een jaar later volgde onderzoek samen met Wageningen University & Research.

“Toen de resultaten in 2025 werden bevestigd, was voor ons het moment gekomen om door te pakken”, vertelt Kees de Groot, die samen met Erik Reefhuis eigenaar is van Smartdrip. “Je kunt blijven onderzoeken, maar uiteindelijk moet je ook kijken of het in de praktijk werkt.”

Eerste zeven hectare in de praktijk

Die praktijkfase begint nu bij agrarisch ondernemer Wilry Giesen in Beek. Op ongeveer zeven hectare worden de druppelslangen op circa 20 centimeter diepte aangelegd. Het is de eerste keer dat een agrarisch ondernemer het systeem op deze schaal zonder proefopzet als onderdeel van zijn bedrijfsvoering gaat gebruiken.

Voor Wilry komt die keuze niet uit de lucht vallen. Op hetzelfde perceel teelde hij eerder mais met druppelslangen die ieder voorjaar werden aangelegd en in het najaar weer verwijderd. Op deze droge zandgrond zag hij wat voldoende water met de opbrengst deed. “Het nut heeft zich voor mij eigenlijk al bewezen.”

Nu Wilry omschakelt naar biologisch verbouwt hij zelf geen mais meer en wil hij zoveel mogelijk gras telen. “Juist op deze droogtegevoelige grond is voldoende water daarbij belangrijk.” De nieuwe druppelslangen komen dieper in de grond te liggen en kunnen daar meerdere jaren blijven liggen. Dat scheelt ieder jaar opnieuw aanleggen en verwijderen.

Wilry ziet de investering daarom niet als een sprong in het diepe. “Voor mij is dit nu al een goede investering. Op deze grond en binnen onze biologische bedrijfsvoering verwacht ik dat het snel uit kan. Goed gras met voldoende eiwit is voor ons belangrijk. Op onze kleigrond thuis zou dat weer een ander verhaal zijn.”

Na deze eerste commerciële toepassing in Beek wil Smart Drip opschalen. Voor volgend jaar staat, mits de financiering en subsidie rondkomen, 30-40 ha op de planning.

Soms begint innovatie met de juiste verbinding

De Innovatie Coöperatie heeft geen rol gespeeld in de ontwikkeling van Smartdrip. Ze bracht via haar AI ontwikkelgroep twee partijen bij elkaar die nu samenwerken. Smartdrip mede-eigenaar Erik Reefhuis ontmoette daar Pieter Hoenderken, die met zijn ICT bedrijf inmiddels werkt aan het dataplatform voor de sensordata waarmee Smartdrip wordt aangestuurd.

“Onze rol bij Smartdrip is heel bescheiden geweest”, vertelt innovatiemakelaar Carel de Vries. “Maar dit vind ik wel een mooi voorbeeld van wat we als De Innovatie Coöperatie doen: mensen met verschillende kennis bij elkaar brengen en kijken wat daaruit kan ontstaan. Soms is één goede verbinding al genoeg om een innovatie weer een stap verder te helpen.”

Smartdrip op het Agro Innovatie Event

Op woensdagavond 25 november staan Kees de Groot en Wilry Giesen samen op het podium tijdens het Agro Innovatie Event bij Nedap in Groenlo. Kees vertelt over de ontwikkeling van Smartdrip en de stap van jaren testen naar de eerste commerciële toepassing. Wilry deelt waarom hij als agrarisch ondernemer juist nu voor het systeem kiest en wat hij ervan verwacht binnen zijn biologische bedrijfsvoering.

Zo komen op het podium zowel de ontwikkeling van de innovatie, als de keuze van de ondernemer die ermee aan de slag gaat samen.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

Discussie op TractorFan

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

Skytree geeft vorm aan de CO₂-transitie door Direct Air Capture (DAC)-technologie te ontwikkelen die CO₂ uit de lucht afvangt en een nuttige nieuwe bestemming geeft
Skytree geeft vorm aan de CO₂-transitie door Direct Air Capture (DAC)-technologie te ontwikkelen die CO₂ uit de lucht afvangt en een nuttige nieuwe bestemming geeft: of de koolstof nu wordt hergebruikt in verschillende industrieën of permanent wordt opgeslagen. Beeld: Skytree

CO₂ uit buitenlucht als nieuwe bron voor glastuinbouw

Het Amsterdamse bedrijf Skytree wil CO₂ uit de buitenlucht halen en leveren aan onder meer de glastuinbouw. Telers kunnen dit gas gebruiken om hun gewassen te laten groeien. Een geplande installatie in IJsland moet naar verwachting in 2028 in gebruik komen.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Planten hebben CO₂ nodig om te groeien. Daarom voegen glastuinders extra CO₂ toe aan de lucht in hun kassen. Met de techniek van Skytree kan dit gas rechtstreeks uit de buitenlucht worden gehaald. Dat biedt de tuinbouw mogelijk een nieuwe bron van CO₂.

De installatie werkt als een enorme stofzuiger. Grote ventilatoren zuigen buitenlucht aan. Speciale filters houden de CO₂ vast. De overige lucht stroomt weer naar buiten. De opgevangen CO₂ kan daarna via leidingen naar bedrijven worden gebracht.

Goedkope groene stroom

Skytree kiest voor IJsland vanwege de ruime beschikbaarheid van goedkope, duurzame stroom. Die stroom is nodig om de installatie voortdurend te laten draaien.

Het bedrijf wil op meerdere plekken zulke installaties bouwen. Deze zogenoemde Skyparks moeten zorgen voor een constante aanvoer van CO₂ aan onder meer tuinbouwbedrijven. Ook de voedingsindustrie en de chemische industrie kunnen het gas gebruiken.

Voor de ontwikkeling krijgt Skytree een lening van 1 miljoen euro van de Nederlandse staatsinvesteerder Invest International.

Nog duur en volop in ontwikkeling

CO₂ uit de lucht halen gebeurt al op beperkte schaal, onder meer in Zwitserland en de Verenigde Staten. De techniek is echter nog duur. Buitenlucht bestaat voor ongeveer 0,04 procent uit CO₂. Er moet dus veel lucht door de filters om voldoende gas te verzamelen.

Ook onderzoeksinstituut TNO onderzoekt technieken om CO₂ uit de lucht te halen. Volgens TNO blijft het daarnaast nodig om de uitstoot bij de bron te verminderen.

Voor de glastuinbouw biedt de techniek uitzicht op een extra CO₂-bron. Of deze ook breed inzetbaar wordt, hangt onder meer af van de kosten en de beschikbaarheid van voldoende duurzame stroom.

Deel dit artikel