Een gemiddeld gezin met een koopwoning betaalt volgend jaar ongeveer 535 euro waterschapsbelasting, 35 euro meer dan dit jaar. Sinds 2021 zijn de gezamenlijke belastinginkomsten van de 21 waterschappen gestegen van 3,1 miljard naar ruim 4,6 miljard euro. Een stijging van bijna 50 procent in vijf jaar.

De waterschappen wijzen op hogere energieprijzen, steeds extremer weer en de noodzaak om dijken, gemalen en waterzuiveringen te onderhouden. Allemaal begrijpelijke kosten. Nederland ligt voor een belangrijk deel onder zeeniveau en waterveiligheid is geen luxe.

Maar naast klimaatverandering hebben de waterschappen nog een ander probleem: dieren die de waterkeringen letterlijk ondergraven.

Bevers houden waterschappen steeds drukker

Vooral bevers veroorzaken steeds meer werk. Waterschap Hunze en Aa's was in 2024 naar schatting al 1% van het jaarlijkse budget kwijt aan het voorkomen en oplossen van beverschade. De beschermde dieren graven gangen in dijken en kades, waardoor gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Om schade te voorkomen worden waterkeringen extra geïnspecteerd en op sommige plaatsen voorzien van kostbaar graafwerend gaas.

En die 1% is alleen voor de beverschade. Daar komt de muskusrat en de rivierkreeft nog bij. Ook deze dieren staan bekend om hun graafwerk. Maar anders dan de bever zijn dit invasieve exoten. De waterschappen bestrijden muskusratten daarom actief, met als doel de populatie in het binnenland uiteindelijk terug te dringen tot nul. De rivierkreeft is nauwelijks te bestrijden.

Liever gaas dan muskusratten bestrijden

Bij waterschap Brabantse Delta pleitte de Partij voor de Dieren ervoor om de landelijke bestrijdingsstrategie los te laten. Volgens de partij kunnen muskusratten, net als bevers, worden tegengehouden met graafwerend gaas.

Ook stelt de partij dat muskusrattenpopulaties zich op termijn vanzelf stabiliseren wanneer de bestrijding wordt gestaakt.

Dat laatste is een opmerkelijke redenering. Zelfs als een populatie stabiliseert, betekent dat niet dat de graafschade verdwijnt. En gaas kan weliswaar plaatselijk bescherming bieden, maar Nederland telt duizenden kilometers waterkeringen en een veelvoud aan oevers.

'Weerloze dieren'

Ook in Den Haag mengt de Partij voor de Dieren zich in de discussie. Kamerlid Ines Kostić stelde onlangs vragen over een nieuwe regeling die het afschieten van twaalf invasieve uitheemse diersoorten, waaronder muskusratten en beverratten, eenvoudiger moet maken.

Kostić noemt de betrokken dieren 'weerloze dieren' en vraagt waarom voor het afschot niet langer in alle gevallen afzonderlijke provinciale toestemming nodig zou zijn.

Dierenwelzijn verdient uiteraard aandacht. Maar de waterschappen hebben ook de wettelijke taak om mensen, woningen, landbouwgrond en infrastructuur tegen het water te beschermen.

Daar wringt het. Terwijl de rekening voor waterveiligheid ieder jaar verder oploopt, wordt vanuit de politiek gepleit voor minder bestrijding van dieren die aantoonbaar schade aan waterkeringen veroorzaken.

Wie betaalt uiteindelijk de rekening?

Het zou te gemakkelijk zijn om de stijgende waterschapsbelasting volledig aan bevers, rivierkreeften en muskusratten toe te schrijven. De belangrijkste kostenstijgingen hebben andere oorzaken.

Maar juist wanneer de belastingdruk zo snel toeneemt, mag van bestuurders worden verwacht dat zij kritisch kijken naar vermijdbare kosten. Dat geldt ook voor de gevolgen van natuurbeleid.