Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Truffle oil fries
De patatliefhebber heeft straks goud in handen. Beeld: Tony Webster from Minneapolis, Minnesota, United States / Wikimedia Commons

Team patat en team friet betalen straks recordprijzen in de snackbar

De kans is groot dat je binnenkort nog dieper in de buidel moet tasten bij de snackbar. Een kleine portie is de afgelopen jaren al fors duurder geworden, maar door een tegenvallende aardappeloogst in Europa dreigt een nieuwe prijsstijging. Bovendien worden de frietjes mogelijk ook nog eens korter.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

De prijs van een kleine portie patat is sinds 2020 met bijna 46 procent gestegen. Uit een steekproef van consumentenprogramma Kassa bleek eerder dit jaar dat consumenten gemiddeld 3,32 euro betalen, tegenover 2,28 euro zes jaar geleden. En dat terwijl aardappelen afgelopen voorjaar nog spotgoedkoop waren.

Die situatie is inmiddels volledig veranderd. Na de recordoogst van 2025 besloten veel aardappeltelers hun areaal te verkleinen. Vervolgens kregen ze te maken met een uitzonderlijk droge en warme zomer, waardoor ook de opbrengst per hectare tegenvalt.

Kwart minder aardappelen

Volgens de Noordwest-Europese aardappeltelersorganisatie NEPG wordt dit jaar in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk gezamenlijk ongeveer 20,7 miljoen ton consumptieaardappelen geoogst. Dat is ruim 25 procent minder dan vorig jaar en bijna 14 procent onder het vijfjarig gemiddelde.

Niet alleen zijn er minder aardappelen, ze zijn gemiddeld ook kleiner. Vooral in België en Frankrijk heeft de droogte flink toegeslagen. De Nederlandse oogst wordt geraamd op 3,23 miljoen ton, bijna een kwart minder dan vorig jaar. De Hongaarse aardappelteelt staat onder bijzondere druk: het areaal kromp in enkele decennia van bijna 63.000 hectare in 1997 naar 7.800 tot 8.000 hectare in 2025, met voor 2026 nog een lager dieptepunt in het verschiet.

Dat heeft gevolgen voor de fritesproductie. Grote aardappelen leveren lange frieten op, terwijl kleinere knollen vooral geschikt zijn voor kortere exemplaren. Fritesproducenten moeten daarom mogelijk hun kwaliteitseisen aanpassen.

Bijna helft aardappelen komt uit buitenland

Ondertussen draaien de Nederlandse fritesfabrieken volop. In september verwerkten zij 308.800 ton aardappelen, de grootste maandelijkse hoeveelheid sinds het seizoen 2024-2025.

Opvallend is dat inmiddels 47,3 procent van de verwerkte aardappelen uit het buitenland kwam, vooral uit België en Duitsland. Vorig jaar was dat in september nog 39,2 procent. De Nederlandse fritesindustrie is daarmee voor bijna de helft afhankelijk van buitenlandse aardappelen, terwijl juist ook daar de oogsten tegenvallen. 

De omslag op de aardappelmarkt is groot. In het voorjaar kregen telers voor vrije fritesaardappelen soms nauwelijks iets betaald. Door het enorme aanbod waren prijzen van enkele euro's per honderd kilo niet ongebruikelijk. Volgens de meest recente notering van PotatoNL kosten aardappelen voor verse frites inmiddels 24 tot 35 euro per honderd kilo. Een week eerder lag de bovengrens nog op 30 euro.

Grimme Varitron 470 aardappelrooimachine op Pottendijk
Grimme Varitron 470 aardappelrooimachine op Pottendijk - Grimme Varitron 470 van Weco de Hondsrug aan het aardappels rooien op Pottendijk. 2 Okt 2026 Foto: Harrie Kuiper · Bekijk op TractorFan
Mensen op vrachtschepen in de Zwarte Zee leven in grote spanning
Beeld: Chris Pagan / Unsplash

Weer droneaanvallen op Zwarte Zee bij Roemeense kust

Woensdagavond en donderdagnacht zijn voor de Roemeense kust twee vrachtschepen in brand gevlogen, mogelijk als gevolg van Russische droneaanvallen. De twee tankers lagen voor anker in de Zwarte Zee. Zeven bemanningsleden worden nog vermist. Eerder deze week werden ook schepen voor de Bulgaarse kust aangevallen. Sinds begin oktober zouden minstens zes schepen zijn getroffen.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

De graanexport vanuit Rusland en Oekraïne wordt steeds verder bemoeilijkt door aanvallen op schepen en havens in de Zwarte Zee. Voor boeren in beide landen stapelen de problemen zich op. Grote hoeveelheden geoogst graan blijven in opslag liggen, terwijl de onzekerheid over de afzet groeit. Ook op de internationale graanmarkt kunnen de gevolgen merkbaar worden.

Deze aanvallen vonden plaats in de omgeving van het Sulina-kanaal, een belangrijke verbinding tussen de Donau en de Zwarte Zee. Deze vaarroute is van groot belang voor de export van Oekraïens graan. Omdat de eigen Oekraïense havens regelmatig onder vuur liggen, wordt een aanzienlijk deel van de graanexport via Roemenië afgehandeld. Ook deze alternatieve route wordt nu steeds onveiliger.

Russische graanschuren zitten vol

Niet alleen Oekraïne, maar ook Rusland ondervindt grote problemen bij de uitvoer van landbouwproducten. Oekraïense droneaanvallen op Russische havens aan de Zwarte Zee en de Zee van Azov hebben het graantransport ernstig verstoord. Vooral in het zuiden van Rusland zitten opslagplaatsen daardoor overvol.

Voor de Russische akkerbouwers komt dat op een zeer ongelukkig moment. In verschillende regio's is sprake van een goede oogst, maar door de beperkte exportmogelijkheden kunnen boeren hun producten moeilijk kwijt. Het grote binnenlandse aanbod zet de graanprijzen onder druk.

De Russische graanexport liep in de eerste drie weken van augustus terug van 2,9 miljoen ton vorig jaar naar 1,4 miljoen ton dit jaar. Voor boeren betekent de stagnerende afzet dat zij hun graan soms tegen kostprijs of zelfs met verlies moeten verkopen. Anderen proberen hun oogst langer op te slaan, maar beschikken niet altijd over voldoende opslagcapaciteit of financiële reserves.

De Russische overheid onderzoekt inmiddels alternatieve exportroutes, waaronder transport via de noordelijke havenstad Moermansk. Vanuit belangrijke landbouwgebieden zoals Stavropol betekent dat echter een transportafstand van meer dan 3.000 kilometer, met enorme extra kosten.

Gevolgen voor internationale graanmarkt

Rusland en Oekraïne behoren tot de belangrijkste graanexporteurs ter wereld. Wanneer beide landen minder graan kunnen uitvoeren, kan dat de internationale handelsstromen en prijsvorming beïnvloeden. Vooral landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn sterk afhankelijk van graan uit het Zwarte Zeegebied.

Terwijl de exportproblemen op de wereldmarkt tot hogere prijzen kunnen leiden, profiteren boeren in de getroffen gebieden daar nauwelijks van. Door het overschot aan graan op de binnenlandse markt staan hun opbrengstprijzen juist onder druk.

Ook voor Europese graantelers zijn de ontwikkelingen relevant. Langdurige verstoringen van de export uit het Zwarte Zeegebied kunnen gevolgen hebben voor de Europese graanprijzen. De tarwe prijzen in Europa stegen de afgelopen dagen al licht.

Voor boeren in Rusland en Oekraïne is de situatie ondertussen nijpend. De oorlog bedreigt niet alleen de afzet van de huidige oogst, maar ook de financiering van het volgende teeltseizoen. Zonder inkomsten uit graanverkopen wordt het voor een deel van de bedrijven steeds moeilijker om zaaizaad, kunstmest en brandstof te betalen.