Massaclaim boeren afgewezen; droogteschade door waterwinning moet individueel worden aangetoond

SDW stelt dat landbouwbedrijven jaarlijks miljoenen euro's aan schadevergoeding mislopen doordat drinkwaterbedrijven grondwater oppompen. Hierdoor kan de grondwaterstand dalen, waardoor gewassen minder goed groeien en opbrengsten achterblijven.

De in 2022 opgericht stichting wilde dat de rechtbank een landelijke berekeningsmethode zou vaststellen voor de schade over de afgelopen twintig jaar én voor toekomstige schade. De acht drinkwaterbedrijven zouden gezamenlijk een schadevergoeding moeten betalen, die vervolgens onder gedupeerde boeren zou worden verdeeld.

Niet iedere boer heeft dezelfde schade

Volgens de rechtbank is zo'n landelijke aanpak juridisch niet mogelijk. Drinkwaterbedrijven zijn uitsluitend aansprakelijk voor schade die zij zelf veroorzaken. Bovendien moet per landbouwperceel worden vastgesteld of daadwerkelijk schade is ontstaan door grondwaterwinning.

Dat is ingewikkeld. Droogteschade hangt niet alleen af van grondwateronttrekking, maar ook van neerslag, bodemgesteldheid, gewassen en andere plaatselijke omstandigheden.

Een landelijk berekend schadebedrag zegt daardoor onvoldoende over de werkelijke schade van een individuele boer. De rechtbank vindt dat deze verschillen te groot zijn om de claims gezamenlijk af te handelen.

Waterbedrijven blijven aansprakelijk

De uitspraak betekent niet dat drinkwaterbedrijven nooit hoeven te betalen voor droogteschade. De wet verplicht hen juist om schade die zij door grondwaterwinning veroorzaken te voorkomen of, wanneer dat niet mogelijk is, te vergoeden.

Boeren moeten daarvoor echter individueel aantonen dat hun percelen schade hebben geleden en dat deze schade door een specifiek drinkwaterbedrijf is veroorzaakt.

Daarvoor bestaat al een procedure via de AdviesCommissie Schade Grondwater (ACSG), die onderzoek kan doen naar de oorzaak en omvang van de schade.

Eerdere overwinning alsnog tenietgedaan

Opvallend is dat SDW in december 2025 nog een belangrijke juridische overwinning boekte. De rechtbank oordeelde toen dat de zaak gezamenlijk tegen alle acht drinkwaterbedrijven mocht worden behandeld en dat de wettelijke regeling voor collectieve schadeclaims in beginsel van toepassing was.

Nu concludeert dezelfde rechtbank dat de concrete vorderingen zich niet lenen voor collectieve afwikkeling. SDW is daarom niet-ontvankelijk verklaard. De rechter heeft niet inhoudelijk vastgesteld hoeveel droogteschade de drinkwaterbedrijven veroorzaken.

Voor boeren die menen schade te lijden door grondwaterwinning blijft daarmee voorlopig de individuele schadeprocedure over. De collectieve route waarmee SDW de afhandeling eenvoudiger en sneller wilde maken, is in eerste aanleg afgesloten.