Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Claas Maaier
Beeld: Jan-dx11 / TractorFan

‘Koppelen aan fosfaatrechten is zot’

Het koppelen van emissies aan fosfaatrechten maakt de veehouderij intensiever, stelt oud-politicus Harm Holman. Hij pleit voor een koppeling tussen emissies en hectares.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Landbouwminister Jaimi van Essen is druk bezig om Nederland van het stikstofslot te trekken. Hij doet dat zorgvuldig en gaat consequent op zijn doel af. De Kamerbrief van dinsdag 3 november is een goede stap. Een belangrijk onderdeel is het verlagen van de stikstofemissies; dit is essentieel om natuurherstel te realiseren.

Elke boer krijgt een grens voor hoeveel ammoniak hij mag uitstoten. Sommige boeren hebben meer koeien dan andere boeren. De minister bepaalt hoeveel ammoniak een boer maximaal mag uitstoten per fosfaatrecht, want voor elke koe heb je fosfaatrechten nodig. Dit plan werkt erg in het voordeel van intensieve boeren. Het jaagt de schaalvergroting aan en maakt de veehouderij intensiever. En was de intensiviteit van de Nederlandse veehouderij nu niet de basis van alle problemen?

Een voorbeeld: boer A houdt 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare en melkt per koe zo’n 13.500 liter per jaar. Per hectare produceert hij dus zo’n 35.000 liter melk. Daar is veel krachtvoer voor nodig met bijbehorende emissies.

Nu boer B, een grondgebonden boer met 2 GVE per hectare en een productie van 9.000 liter per koe. Hij melkt 18.000 liter per hectare. Dat is bijna de helft minder melk per hectare. Doordat hij ook minder krachtvoer gebruikt, is de uitstoot per hectare ongeveer de helft lager. Toch krijgt hij dezelfde reductieopgave als boer A.

Onbegrijpelijk en onrechtvaardig. Heel onverstandig. Voor biologische bedrijven, bedrijven met veel weidegang en extensieve bedrijven is dit niet eerlijk en bijna niet te realiseren.

Verdrievoudigd in prijs

Het argument van de minister is dat dit een wens is van LTO Nederland en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt. De gedachte was dat je dan gemakkelijk fosfaatrechten kon opkopen en zo je reductieschuld kunt afkopen. Maar fosfaatrechten zijn verdrievoudigd in prijs en kosten nu soms wel 350 euro per recht. Dat komt neer op ongeveer 15.000 euro per koe.

Een bedrijf met tweehonderd koeien en bijbehorend jongvee heeft daardoor voor zo’n 3 miljoen euro aan fosfaatrechten nodig. Voor jonge boeren en familiebedrijven is zo’n investering bijna niet te doen. De grote intensieve bedrijven trekken aan het langste eind.

Uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit blijkt dat bijna een kwart van de melkveehouders meer dieren houdt dan ze aan fosfaatrechten hebben. Het systeem is ook uitermate gevoelig en bijna niet te controleren. Als we de grens van 2,6 GVE per hectare hanteren, kunnen we fosfaatrechten afschaffen en tegelijkertijd de omvang van de veehouderij onder controle houden.

Grote intensieve bedrijven winnen en biologische en kleine familiebedrijven hebben het nakijken

Harm Holman, oud-Kamerlid NSC

De provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland en Utrecht hebben samen met Biohuis en natuurorganisaties de zotheid van dit systeem ingezien en roepen op om emissies te koppelen aan hectares grond. Ze vragen om uit te werken wat de beste variant is. Dat is een goed idee.

De VVD koos in haar verkiezingsprogramma niet voor een systeem met fosfaatrechten. D66 zet in op extensivering en het CDA spreekt van het ‘belonen van koplopers en een grotere opgave voor bedrijven die nog meer moeten doen’. PRO wil deze intensivering helemaal niet. Welke vorm van veehouderij willen we over tien jaar hebben in Nederland? Denemarken was voor de Kamer een voorbeeld wat we niet willen. Toch stevenen we daarop af. Grote intensieve bedrijven winnen en biologische en kleine familiebedrijven hebben het nakijken.

Deel dit artikel

Bron

Discussie op Prikkebord

14 reacties
  • N

    Noorderling ·

    wel. De veehouders die jarenlang de last van grond hebben moeten dragen ..... vanwaar zou je dan een soort wraakgevoelens hebben dat een ander maar hetzelfde…

  • D

    Dirk van Zetten ·

    @Sander O er moet helemaal niet gekoppeld worden en zeker niet met grond. De meeste boeren hebben een deel huur of pachtgrond en worden daardoor heel kwetsbaar.…

  • H

    hans1980 ·

    @volvragen klopt grondgebonden is doodsteek

Vervaet Hydro Trike
Beeld: A.I. Jeensma / TractorFan

Mestexport stijgt met 18 procent, maar uitbreiding mestverwerking loopt vast

Nederland exporteerde en verwerkte in 2025 18 procent meer fosfaat uit dierlijke mest. Door de afbouw van de derogatie moeten boeren meer mest afvoeren. Toch daalt het aantal mestverwerkers met uitbreidingsplannen. Problemen met locaties en vergunningen remmen de groei, terwijl de druk op de mestmarkt toeneemt.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Nederland heeft in 2025 fors meer dierlijke mest geëxporteerd en verwerkt. Volgens de nieuwste rapportage van het Nederlands Centrum Mestverwaarding (NCM) steeg de hoeveelheid fosfaat met 18 procent naar 49,1 miljoen kilo. Toch neemt de bereidheid om mestverwerkingsinstallaties uit te breiden af.

De belangrijkste oorzaak is de afbouw van de derogatie. Hierdoor mogen boeren minder stikstof uit dierlijke mest op hun land gebruiken. Steeds meer mest moet daarom worden afgevoerd of verwerkt.

Vooral de mestexport naar Duitsland en Frankrijk nam sterk toe. De export van fosfaat naar Duitsland steeg met 40 procent en naar Frankrijk met 16 procent.

Afbeelding:  NCM

Tabel: NCM

Mestverwerking loopt vast op vergunningen

Nederland telt 220 mestbewerkingslocaties. Deze verwerkten in 2025 samen 7,4 miljoen ton mest. Toch werd slechts 74 procent van de vergunde capaciteit benut.

Ondanks de groeiende mestoverschotten willen steeds minder mestverwerkers uitbreiden. In 2024 had nog 43 procent uitbreidingsplannen, tegenover slechts 22 procent in 2026.

Volgens het NCM lopen bedrijven vooral vast door problemen met locaties en vergunningen. Hierdoor blijft uitbreiding van de mestverwerking achter, terwijl de druk op de mestmarkt toeneemt.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

3 reacties
  • B

    Bauernopfer ·

    Ik kreeg in noordwest duitsland 8 euro per kuub digestaat toe id put gelost. Vrachten mochten maar 25 kuub meenemen vanwege duitse regelgeving

  • F

    FarmerBN ·

    Wat moet een vergister bijbetalen bij afvoer van digestaat?

  • H

    hookwood ·

    Even een visualisatie