Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Claas Maaier
Beeld: Jan-dx11 / TractorFan

Harm Holman: ‘Koppelen aan fosfaatrechten is zot’

Het koppelen van emissies aan fosfaatrechten maakt de veehouderij intensiever, stelt oud-politicus Harm Holman. Hij pleit voor een koppeling tussen emissies en hectares.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Landbouwminister Jaimi van Essen is druk bezig om Nederland van het stikstofslot te trekken. Hij doet dat zorgvuldig en gaat consequent op zijn doel af. De Kamerbrief van dinsdag 3 november is een goede stap. Een belangrijk onderdeel is het verlagen van de stikstofemissies; dit is essentieel om natuurherstel te realiseren.

Elke boer krijgt een grens voor hoeveel ammoniak hij mag uitstoten. Sommige boeren hebben meer koeien dan andere boeren. De minister bepaalt hoeveel ammoniak een boer maximaal mag uitstoten per fosfaatrecht, want voor elke koe heb je fosfaatrechten nodig. Dit plan werkt erg in het voordeel van intensieve boeren. Het jaagt de schaalvergroting aan en maakt de veehouderij intensiever. En was de intensiviteit van de Nederlandse veehouderij nu niet de basis van alle problemen?

Een voorbeeld: boer A houdt 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare en melkt per koe zo’n 13.500 liter per jaar. Per hectare produceert hij dus zo’n 35.000 liter melk. Daar is veel krachtvoer voor nodig met bijbehorende emissies.

Nu boer B, een grondgebonden boer met 2 GVE per hectare en een productie van 9.000 liter per koe. Hij melkt 18.000 liter per hectare. Dat is bijna de helft minder melk per hectare. Doordat hij ook minder krachtvoer gebruikt, is de uitstoot per hectare ongeveer de helft lager. Toch krijgt hij dezelfde reductieopgave als boer A.

Onbegrijpelijk en onrechtvaardig. Heel onverstandig. Voor biologische bedrijven, bedrijven met veel weidegang en extensieve bedrijven is dit niet eerlijk en bijna niet te realiseren.

Verdrievoudigd in prijs

Het argument van de minister is dat dit een wens is van LTO Nederland en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt. De gedachte was dat je dan gemakkelijk fosfaatrechten kon opkopen en zo je reductieschuld kunt afkopen. Maar fosfaatrechten zijn verdrievoudigd in prijs en kosten nu soms wel 350 euro per recht. Dat komt neer op ongeveer 15.000 euro per koe.

Een bedrijf met tweehonderd koeien en bijbehorend jongvee heeft daardoor voor zo’n 3 miljoen euro aan fosfaatrechten nodig. Voor jonge boeren en familiebedrijven is zo’n investering bijna niet te doen. De grote intensieve bedrijven trekken aan het langste eind.

Uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit blijkt dat bijna een kwart van de melkveehouders meer dieren houdt dan ze aan fosfaatrechten hebben. Het systeem is ook uitermate gevoelig en bijna niet te controleren. Als we de grens van 2,6 GVE per hectare hanteren, kunnen we fosfaatrechten afschaffen en tegelijkertijd de omvang van de veehouderij onder controle houden.

Grote intensieve bedrijven winnen en biologische en kleine familiebedrijven hebben het nakijken

Harm Holman, oud-Kamerlid NSC

De provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland en Utrecht hebben samen met Biohuis en natuurorganisaties de zotheid van dit systeem ingezien en roepen op om emissies te koppelen aan hectares grond. Ze vragen om uit te werken wat de beste variant is. Dat is een goed idee.

De VVD koos in haar verkiezingsprogramma niet voor een systeem met fosfaatrechten. D66 zet in op extensivering en het CDA spreekt van het ‘belonen van koplopers en een grotere opgave voor bedrijven die nog meer moeten doen’. PRO wil deze intensivering helemaal niet. Welke vorm van veehouderij willen we over tien jaar hebben in Nederland? Denemarken was voor de Kamer een voorbeeld wat we niet willen. Toch stevenen we daarop af. Grote intensieve bedrijven winnen en biologische en kleine familiebedrijven hebben het nakijken.

Deel dit artikel

Bron

Discussie op Prikkebord

33 reacties
  • S

    spotmelker ·

    @Farmerbn dat komt doordat ze "oplossingen" zoeken in het narratief waar ze ingeframed worden.

  • K

    Kars ·

    Waar blijft die rekentool?

  • F

    FarmerBN ·

    Nederland én ook de boeren houden van moeilijk doen. En ze zijn daar ongelooflijk afgunstig. Denken steeds in twee kampen. In dit voorbeeld : intensief tegen…

Een knut (links) en een mug
Een knut (links) en een mug Beeld: Dunpharlain / Wikimedia Commons

Wat is het Shamonda-virus en hoe dodelijk is het?

In Frankrijk is voor het eerst het Shamonda-virus aangetroffen bij een mens. De patiënt, die een ernstig verzwakt immuunsysteem had, is inmiddels overleden. Het virus veroorzaakt sinds deze zomer ziekteverschijnselen bij runderen in verschillende Europese landen, waaronder Nederland. Maar hoe gevaarlijk is het voor mensen en dieren?

Door Tinus Guichelaar

De Franse gezondheidsautoriteiten maakten donderdag 22 oktober bekend dat het Shamonda-virus is vastgesteld bij een patiënt die in oktober overleed in een ziekenhuis in Lyon. De patiënt werd behandeld voor een ernstige aandoening en had al een sterk verzwakt afweersysteem.

Volgens de Franse autoriteiten houden de hersencomplicaties die bij de patiënt optraden zeer waarschijnlijk verband met de virusinfectie. Onderzoek moet uitwijzen welke rol het virus precies heeft gespeeld bij het overlijden.

Het is de eerste keer dat een besmetting bij een mens is vastgesteld. Hoewel het virus al sinds de jaren zestig bekend is, werd tot nu toe aangenomen dat mensen er niet mee besmet konden raken.

Wat is het Shamonda-virus?

Het Shamonda-virus (SHAV) werd in 1965 voor het eerst aangetroffen bij runderen in Nigeria. Het behoort tot de orthobunyavirussen en is nauw verwant aan het Schmallenbergvirus en het Akabanevirus.

Het virus wordt voornamelijk verspreid door knutten, kleine bloedzuigende insecten die ook blauwtong overbrengen. Rechtstreekse besmetting tussen volwassen dieren speelt voor zover bekend geen belangrijke rol.

Tot dit jaar kwam het virus vooral voor in Afrika en delen van Azië. In de zomer van 2026 werd het voor het eerst in Europa vastgesteld. Inmiddels zijn besmettingen aangetroffen in onder meer Duitsland, Frankrijk, Nederland, België, Zwitserland, Oostenrijk en Spanje.

In Europa circuleren twee genetisch verschillende varianten, aangeduid als SHAV-EU1 en SHAV-EU2.

Hoe gevaarlijk is het voor runderen?

Bij volwassen runderen veroorzaakt het virus vooral koorts, diarree, lusteloosheid, ademhalingsproblemen en een dalende melkproductie. Op sommige melkveebedrijven werd een productiedaling van meerdere liters per koe gemeld.

Voor volwassen runderen lijkt de ziekte doorgaans niet dodelijk. De grootste zorgen bestaan over besmettingen tijdens de dracht.

Het virus kan via de moederkoe het ongeboren kalf bereiken. Besmettingen kunnen leiden tot verwerpingen, doodgeboren kalveren en aangeboren afwijkingen aan het skelet of zenuwstelsel. Hoe groot deze risico's precies zijn, wordt nog onderzocht.

Ook schapen, geiten, paarden en alpaca's kunnen besmet raken.

Hiltje
Knutten zitten graag op vochtige omgevingen bij warm weer. Foto: J.S. Stelling · Bekijk op TractorFan

Hoe dodelijk is het voor mensen?

Dat is voorlopig onbekend. De overleden Franse patiënt is het eerste bevestigde menselijke besmettingsgeval. Op basis van één patiënt kan geen betrouwbaar sterftepercentage worden vastgesteld.

Daar komt bij dat de patiënt al ernstig ziek was en dus een sterk verzwakt immuunsysteem had. Het is daarom nog niet duidelijk hoe gevaarlijk het virus zou zijn voor verder gezonde mensen.

Ook is onbekend hoe de besmetting precies heeft plaatsgevonden. De Franse autoriteiten vermoeden dat de patiënt in het oosten van Frankrijk is besmet, waar het virus afgelopen voorjaar en zomer onder dieren circuleerde.

Volgens de Franse overheid is er op basis van de huidige kennis geen aanwijzing voor een gezondheidsrisico voor de algemene bevolking.

Is er een vaccin?

Tegen het Shamonda-virus is geen vaccin beschikbaar. Ook bestaat er geen specifieke behandeling die het virus bij besmette dieren uitschakelt.

Voor veehouders ligt de nadruk daarom op bescherming tegen knutten en het beperken van besmettingen tijdens kwetsbare perioden van de dracht.

De ontdekking in Frankrijk laat zien dat het virus onder uitzonderlijke omstandigheden ook mensen kan infecteren. Of dit een eenmalig incident blijft of dat vaker menselijke besmettingen worden ontdekt, moet verder onderzoek uitwijzen.

Deel dit artikel

Landbouw Alliantie teleurgesteld na gesprek met minister over stikstofbeleid

Het gesprek tussen de Landbouw Alliantie en minister Van Essen over het stikstofbeleid heeft donderdag 22 oktober niets opgeleverd. De minister blijft volgens de Alliantie vasthouden aan zijn eigen plannen om de stikstofuitstoot te verminderen. De landbouworganisaties vrezen dat hierdoor de Nederlandse veestapel sterk moet krimpen.

Door Co Scholten Bijgewerkt

De Landbouw Alliantie presenteerde op 13 oktober een eigen stikstofplan. Daarin staan voorstellen om de natuur te beschermen en tegelijkertijd ruimte te houden voor de landbouw. Minister Van Essen reageerde eerder al afwijzend op dit plan. Tijdens het gesprek van donderdag kwamen beide partijen niet dichter bij elkaar.

Grote gevolgen voor veehouderij

Volgens de Alliantie zijn de gevolgen van het stikstofbeleid van de minister enorm. Niet alleen veehouders worden geraakt, maar ook bedrijven die leveren aan de landbouw of landbouwproducten verwerken. Daarnaast vreest de Alliantie gevolgen voor de leefbaarheid van het platteland en de Nederlandse voedselproductie.

De landbouworganisaties vinden dat het beleid te veel is gebaseerd op berekeningen en modellen en te weinig op metingen in de praktijk.

"Het kan toch niet zo zijn dat de veehouderijsector ten gronde gaat door een beleid dat gebaseerd is op drijfzand", zegt woordvoerder Jeroen van Maanen.

Alleen stikstof verminderen waar het nodig is

De Landbouw Alliantie erkent dat stikstof schade kan veroorzaken aan de natuur. Volgens de organisaties moet de uitstoot echter alleen worden verminderd op plaatsen waar duidelijk is dat dit nodig is en daadwerkelijk helpt.

Daarom wil de Alliantie dat eerst opnieuw wordt onderzocht hoe de natuur ervoor staat. Dat moet volgens haar gebeuren op basis van metingen en waarnemingen en niet alleen met computermodellen.

Drempelwaarde voor vergunningen

Om Nederland weer van het zogenoemde stikstofslot te krijgen, stelt de Alliantie een drempelwaarde voor. Dat betekent dat een beperkte hoeveelheid stikstofneerslag onder bepaalde voorwaarden wordt toegestaan zonder dat daarvoor een natuurvergunning nodig is.

De Alliantie noemt twee mogelijkheden:

  • Een drempelwaarde naar Duits voorbeeld van 21 mol en 3 procent van de kritische depositiewaarde.

  • Een systeem met stroken van 250 meter langs stikstofgevoelige natuurgebieden, waarbinnen de gevolgen van stikstof worden beoordeeld.

Volgens de Alliantie kan de wetgeving hiervoor binnen een jaar worden aangepast. Of deze voorstellen juridisch haalbaar zijn, blijkt niet uit het persbericht.

Alliantie beraadt zich op vervolgstappen

Woordvoerder Jeroen van Maanen is teleurgesteld over het gesprek. Hij heeft de indruk dat het kabinet niet bereid is serieus naar de alternatieven te kijken.

"De veestapel zal en moet blijkbaar krimpen", stelt Van Maanen.

De Landbouw Alliantie gaat nu bespreken welke vervolgstappen zij gaat nemen. Welke acties dat kunnen zijn, is nog niet bekend.

Het nieuwsartikel is zelfstandig geschreven op basis van het persbericht. De kritiek op de minister en de verwachte gevolgen voor de veehouderij zijn bewust toegeschreven aan de Landbouw Alliantie. Een inhoudelijke reactie van het ministerie staat niet in het aangeleverde persbericht.

Advertenties · percelen, boerderijen, gebouwen

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

9 reacties
  • G

    GJKlaassen ·

    @overstekend wild zonder leden is er ook geen LTO en is DH hen ook niet meer nodig.

  • K

    KOC1981 ·

    @GJKlaassen het zou goed zijn dat LTO hun 9 punten die ze gewijzigd willen hebben openbaar maken. Dan kan je een duidelijke grens stellen van wat minimum…

  • O

    overstekend wild ·

    @GJKlaassen als langzaam ten onder zou moeten kiezen tussen hun broodheren kunnen ze beter de laatst overgebleven leden royeren en voor de ruif van Den haag…

Fendt 314 aan het werk in Someren
Beeld: Dick Tijken / TractorFan

Rechtbank geeft boeren uitstel op Brabants stallenbeleid

De rechtbank geeft veehouderorganisaties gelijk in hun bezwaar tegen het Brabantse stallenbeleid en geeft de provincie uitstel tot 1 februari 2027.

Door Co Scholten

De rechtbank in Den Bosch heeft bepaald dat Noord-Brabant tot 1 februari 2027 niet mag handhaven op onderdelen van haar stallenbeleid. Veehouders hoeven daarom voorlopig geen maatregelen te nemen om aan de provinciale regels te voldoen. De zaak was aangespannen door boerenorganisaties ZLTO en Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV).

De provincie probeert de stikstofuitstoot terug te dringen door van veehouders met oudere stallen te eisen dat zij hun ammoniakuitstoot verminderen. Vorig jaar herzag Noord-Brabant haar aanpak en gaf boeren meer vrijheid om zelf maatregelen te treffen. Dit leidde tot kritiek vanuit de sector. De boerenorganisaties vonden de eisen onhaalbaar omdat het onduidelijk is welke stikstofmaatregelen het kabinet invoert en welke financiële steun beschikbaar komt.

De rechtbank geeft hen gelijk. Volgens het oordeel brengt de onduidelijkheid over landelijke regelgeving financiële risico's met zich mee. Boeren zouden veel geld kunnen uitgeven aan stalaanpassingen terwijl volgende jaar mogelijk blijkt dat andere maatregelen beter passen of dat zij gebruik kunnen maken van landelijke steunregelingen. Tot 1 februari 2027 mag de provincie daarom niet handhaven op twee onderdelen van de regels over ammoniakuitstoot uit stallen.

De rechtbank zet geen streep door het Brabantse stallenbeleid als geheel. De provincie blijft verantwoordelijk voor het halen van haar stikstofdoelen.

Advertenties · Melker · Noord-Brabant

Deel dit artikel