Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Mohammad Mustafa at COP31 in Antalya, Turkey (November 12, 2026)
Beeld: Xuthoria / Wikimedia Commons

Klimaattop mislukt: geen verbetering concurrentiepositie Europese boeren

De klimaattop COP31 in het Turkse Antalya is mislukt. Ruim 190 landen bereikten geen akkoord over een slotverklaring. Over de toekomst van fossiele brandstoffen en de financiering van klimaatmaatregelen kwamen ze er niet uit. Ook voor de landbouw is de uitkomst teleurstellend, want op deze top moest blijken hoe de speelvelden voor boeren zoveel mogelijk gelijk gehouden kunnen worden.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Onze eigen EU-klimaatcommissaris, Wopke Hoekstra noemde de top zondag 'evident mislukt'. De EU weigerde in te stemmen met een slotverklaring waarin fossiele brandstoffen niet eens werden genoemd. Saudi-Arabië en Rusland verzetten zich juist tegen afspraken over het afbouwen van olie, gas en steenkool. Daarnaast vinden ontwikkelingslanden dat rijke landen te weinig bijdragen aan de kosten, terwijl die historisch verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de uitstoot. Eerdere afspraken blijven gelden, maar de internationale samenwerking heeft een flinke klap gekregen.

Geen internationale koers voor landbouw

Op deze top liep ook het internationale werkprogramma voor landbouw en voedselzekerheid af, de Sharm el-Sheikh Joint Work on Agriculture and Food Security uit 2022. Het programma helpt landen klimaatmaatregelen te koppelen aan voedselproductie. Het gaat daarbij om minder uitstoot, maar ook om de gevolgen van droogte, overstromingen, hitte en waterschaarste voor boeren.

Volgens de World Farmers' Organisation liepen de onderhandelingen over voortzetting in de eerste week al vast. Verder dan het voornemen om in 2027 weer verder te praten kwamen de onderhandelaars niet. Hoe landbouw een plaats krijgt in de klimaatonderhandelingen, blijft daardoor onduidelijk.

Europese regels blijven, concurrentie wordt lastiger

Voor Nederlandse boeren verandert er voorlopig niets. De Europese klimaatdoelen en het bestaande landbouw- en milieubeleid blijven van kracht. De EU heeft klimaatneutraliteit in 2050 wettelijk vastgelegd. Ook de landbouw moet daaraan bijdragen, onder meer door minder methaan en lachgas uit te stoten en door ander energiegebruik en bodembeheer.

Landbouwproducten worden wereldwijd verhandeld. Als onze Europese boeren meer kosten maken voor klimaatdoelen dan buitenlandse concurrenten, verslechtert de concurrentiepositie significant. Ook buiten Europa wordt in duurzame landbouw geïnvesteerd, maar zonder internationaal akkoord is het moeilijker om een gelijk speelveld te creëren.

Strengere regels betekent vaak minder productie, maar niet automatisch minder uitstoot

Als strengere regels de Europese productie verminderen, verdwijnt de vraag naar voedsel niet. Gaat die productie naar landen met een hogere uitstoot per kilogram product, dan valt de klimaatwinst kleiner uit. In sommige gevallen stijgt de mondiale uitstoot zelfs. Dit heet carbon leakage.

Of dat gebeurt, hangt af van onder meer de efficiëntie van buitenlandse producenten, transportafstanden, veranderingen in landgebruik en het gedrag van consumenten. Voor het klimaat telt uiteindelijk de wereldwijde uitstoot, niet alleen die binnen Europa.

Wel meer aandacht voor voedselzekerheid

In Antalya werd de Turquoise Nexus Initiative gepresenteerd, met steun van onder meer de FAO. Het initiatief wil voedselzekerheid, waterbeheer en klimaatbeleid beter met elkaar verbinden. Landbouw wordt dan niet alleen beoordeeld op uitstoot, maar ook op voedselproductie en aanpassing aan het klimaat. Denk aan efficiënter watergebruik, bedrijven die beter bestand zijn tegen droogte en overstromingen, en financiering.

In januari 2027 wordt het initiatief voorgelegd binnen het FAST-samenwerkingsverband. Het is geen bindend akkoord en levert boeren niet automatisch geld op. Wel laat het zien dat voedselzekerheid en klimaatadaptatie steeds belangrijker worden.

Wat betekent dit voor boeren?

Nederlandse boeren krijgen door het mislukken van COP31 geen vrijstelling van bestaande regels. Op langere termijn groeit wel de druk op Europese politici om klimaatbeleid ook te beoordelen op concurrentiekracht en voedselzekerheid. Tegelijk moeten landbouwbedrijven zich blijven voorbereiden op droogte, wateroverlast en andere gevolgen van klimaatverandering.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

New Holland Onbekend
Beeld: Harrie Kuiper / TractorFan

PBL vraagt duizenden veehouders naar ervaringen met stikstofmaatregelen

Het PBL wil weten welke regelingen veehouders kennen, wat hun ervaringen zijn en hoe zij tegen de verschillende maatregelen aankijken. Ook wordt gevraagd welke keuzes boeren maken en tegen welke problemen zij aanlopen.

Door Co Scholten Bijgewerkt

PERSBERICHT

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gaat binnenkort enkele duizenden Nederlandse veehouders online ondervragen over stikstofmaatregelen en natuurverbetering. Het onderzoek wordt uitgevoerd samen met Geelen Consultancy.

Welke maatregelen werken in de praktijk, wat houdt veehouders tegen en waar liggen mogelijkheden voor verbetering?

Wat betekent het bestaande beleid voor de veehouder?

De Nederlandse veehouderij staat voor belangrijke keuzes. Er bestaan verschillende landelijke en regionale regelingen en maatregelen die kunnen bijdragen aan het verminderen van de stikstofuitstoot en het verbeteren van de natuur. Maar in hoeverre zijn veehouders bekend met deze mogelijkheden? Welke maatregelen worden overwogen of daadwerkelijk uitgevoerd? En wat zijn belangrijke redenen om wel of niet deel te nemen?

Met het onderzoek wil het PBL beter inzicht krijgen in de afwegingen die veehouders in de praktijk maken. Daarbij gaat het niet alleen om ondernemers die al gebruikmaken van regelingen, maar nadrukkelijk ook om veehouders die hiervan tot nu toe hebben afgezien.

Verschillende ervaringen zijn belangrijk

Het onderzoek biedt veehouders de gelegenheid om hun eigen ervaringen en opvattingen naar voren te brengen. Welke mogelijkheden sluiten aan bij hun bedrijfsvoering? Welke belemmeringen ervaren zij? En hoe beoordelen zij regelingen waaraan zij hebben deelgenomen?

Door verschillende ervaringen en standpunten te verzamelen, ontstaat een beter beeld van wat er daadwerkelijk speelt op het boerenerf.

Veehouders ontvangen uitnodiging

Op donderdag 19 november en/of vrijdag 20 november ontvangen enkele duizenden Nederlandse veehouders per e-mail een uitnodiging om deel te nemen aan het onlineonderzoek. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 10 minuten.

Heeft u geen uitnodiging ontvangen, maar wilt u wel deelnemen? Neem dan contact op met Geelen Consultancy via jan@geelen-consultancy.nl. U kunt dan een persoonlijke uitnodiging voor het onderzoek aanvragen.

De antwoorden worden vertrouwelijk verwerkt en individuele deelnemers zijn niet herkenbaar in de rapportage.

De resultaten van het onderzoek worden openbaar gemaakt in de Monitoring en Evaluatie van stikstofreductie en natuurverbetering (MESN) van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in 2028.

Oproep aan veehouders

Het PBL en Geelen Consultancy roepen veehouders op om hun mening te geven. Een brede deelname is belangrijk om een goed beeld te krijgen van de ervaringen, overwegingen en knelpunten in de praktijk.

Ook als u geen gebruik heeft gemaakt van regelingen of maatregelen, is uw mening belangrijk. Door deel te nemen draagt u bij aan een beter inzicht in wat deze regelingen en maatregelen voor veehouders betekenen.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.