Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Mohammad Mustafa at COP31 in Antalya, Turkey (November 12, 2026)
Beeld: Xuthoria / Wikimedia Commons

Klimaattop mislukt: geen verbetering concurrentiepositie Europese boeren

De klimaattop COP31 in het Turkse Antalya is mislukt. Ruim 190 landen bereikten geen akkoord over een slotverklaring. Over de toekomst van fossiele brandstoffen en de financiering van klimaatmaatregelen kwamen ze er niet uit. Ook voor de landbouw is de uitkomst teleurstellend, want op deze top moest blijken hoe de speelvelden voor boeren zoveel mogelijk gelijk gehouden kunnen worden.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Onze eigen EU-klimaatcommissaris, Wopke Hoekstra noemde de top zondag 'evident mislukt'. De EU weigerde in te stemmen met een slotverklaring waarin fossiele brandstoffen niet eens werden genoemd. Saudi-Arabië en Rusland verzetten zich juist tegen afspraken over het afbouwen van olie, gas en steenkool. Daarnaast vinden ontwikkelingslanden dat rijke landen te weinig bijdragen aan de kosten, terwijl die historisch verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de uitstoot. Eerdere afspraken blijven gelden, maar de internationale samenwerking heeft een flinke klap gekregen.

Geen internationale koers voor landbouw

Op deze top liep ook het internationale werkprogramma voor landbouw en voedselzekerheid af, de Sharm el-Sheikh Joint Work on Agriculture and Food Security uit 2022. Het programma helpt landen klimaatmaatregelen te koppelen aan voedselproductie. Het gaat daarbij om minder uitstoot, maar ook om de gevolgen van droogte, overstromingen, hitte en waterschaarste voor boeren.

Volgens de World Farmers' Organisation liepen de onderhandelingen over voortzetting in de eerste week al vast. Verder dan het voornemen om in 2027 weer verder te praten kwamen de onderhandelaars niet. Hoe landbouw een plaats krijgt in de klimaatonderhandelingen, blijft daardoor onduidelijk.

Europese regels blijven, concurrentie wordt lastiger

Voor Nederlandse boeren verandert er voorlopig niets. De Europese klimaatdoelen en het bestaande landbouw- en milieubeleid blijven van kracht. De EU heeft klimaatneutraliteit in 2050 wettelijk vastgelegd. Ook de landbouw moet daaraan bijdragen, onder meer door minder methaan en lachgas uit te stoten en door ander energiegebruik en bodembeheer.

Landbouwproducten worden wereldwijd verhandeld. Als onze Europese boeren meer kosten maken voor klimaatdoelen dan buitenlandse concurrenten, verslechtert de concurrentiepositie significant. Ook buiten Europa wordt in duurzame landbouw geïnvesteerd, maar zonder internationaal akkoord is het moeilijker om een gelijk speelveld te creëren.

Strengere regels betekent vaak minder productie, maar niet automatisch minder uitstoot

Als strengere regels de Europese productie verminderen, verdwijnt de vraag naar voedsel niet. Gaat die productie naar landen met een hogere uitstoot per kilogram product, dan valt de klimaatwinst kleiner uit. In sommige gevallen stijgt de mondiale uitstoot zelfs. Dit heet carbon leakage.

Of dat gebeurt, hangt af van onder meer de efficiëntie van buitenlandse producenten, transportafstanden, veranderingen in landgebruik en het gedrag van consumenten. Voor het klimaat telt uiteindelijk de wereldwijde uitstoot, niet alleen die binnen Europa.

Wel meer aandacht voor voedselzekerheid

In Antalya werd de Turquoise Nexus Initiative gepresenteerd, met steun van onder meer de FAO. Het initiatief wil voedselzekerheid, waterbeheer en klimaatbeleid beter met elkaar verbinden. Landbouw wordt dan niet alleen beoordeeld op uitstoot, maar ook op voedselproductie en aanpassing aan het klimaat. Denk aan efficiënter watergebruik, bedrijven die beter bestand zijn tegen droogte en overstromingen, en financiering.

In januari 2027 wordt het initiatief voorgelegd binnen het FAST-samenwerkingsverband. Het is geen bindend akkoord en levert boeren niet automatisch geld op. Wel laat het zien dat voedselzekerheid en klimaatadaptatie steeds belangrijker worden.

Wat betekent dit voor boeren?

Nederlandse boeren krijgen door het mislukken van COP31 geen vrijstelling van bestaande regels. Op langere termijn groeit wel de druk op Europese politici om klimaatbeleid ook te beoordelen op concurrentiekracht en voedselzekerheid. Tegelijk moeten landbouwbedrijven zich blijven voorbereiden op droogte, wateroverlast en andere gevolgen van klimaatverandering.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

Fendt 207 V Vario
Het onderhoud aan onze waterwegen kost elk jaar meer Beeld: Paul Majoor / TractorFan

Waterschapsbelasting wéér flink omhoog. PvdD: 'Ideetje! Laten we de muskusrat beschermen!'

De waterschapsbelasting stijgt in 2027 opnieuw fors. Gezinnen betalen gemiddeld 7 procent meer, boeren zelfs 7,5 procent. Volgens de waterschappen is het extra geld hard nodig om Nederland te beschermen tegen overstromingen, droogte en extreem weer. Ondertussen maakt de Partij voor de Dieren zich druk over het lot van muskusratten, niet over de burger die het water inmiddels aan de lippen staat.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Een gemiddeld gezin met een koopwoning betaalt volgend jaar ongeveer 535 euro waterschapsbelasting, 35 euro meer dan dit jaar. Sinds 2021 zijn de gezamenlijke belastinginkomsten van de 21 waterschappen gestegen van 3,1 miljard naar ruim 4,6 miljard euro. Een stijging van bijna 50 procent in vijf jaar.

De waterschappen wijzen op hogere energieprijzen, steeds extremer weer en de noodzaak om dijken, gemalen en waterzuiveringen te onderhouden. Allemaal begrijpelijke kosten. Nederland ligt voor een belangrijk deel onder zeeniveau en waterveiligheid is geen luxe.

Maar naast klimaatverandering hebben de waterschappen nog een ander probleem: dieren die de waterkeringen letterlijk ondergraven.

Bevers houden waterschappen steeds drukker

Vooral bevers veroorzaken steeds meer werk. Waterschap Hunze en Aa's was in 2024 naar schatting al 1% van het jaarlijkse budget kwijt aan het voorkomen en oplossen van beverschade. De beschermde dieren graven gangen in dijken en kades, waardoor gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Om schade te voorkomen worden waterkeringen extra geïnspecteerd en op sommige plaatsen voorzien van kostbaar graafwerend gaas.

En die 1% is alleen voor de beverschade. Daar komt de muskusrat en de rivierkreeft nog bij. Ook deze dieren staan bekend om hun graafwerk. Maar anders dan de bever zijn dit invasieve exoten. De waterschappen bestrijden muskusratten daarom actief, met als doel de populatie in het binnenland uiteindelijk terug te dringen tot nul. De rivierkreeft is nauwelijks te bestrijden.

Liever gaas dan muskusratten bestrijden

Bij waterschap Brabantse Delta pleitte de Partij voor de Dieren ervoor om de landelijke bestrijdingsstrategie los te laten. Volgens de partij kunnen muskusratten, net als bevers, worden tegengehouden met graafwerend gaas.

Ook stelt de partij dat muskusrattenpopulaties zich op termijn vanzelf stabiliseren wanneer de bestrijding wordt gestaakt.

Dat laatste is een opmerkelijke redenering. Zelfs als een populatie stabiliseert, betekent dat niet dat de graafschade verdwijnt. En gaas kan weliswaar plaatselijk bescherming bieden, maar Nederland telt duizenden kilometers waterkeringen en een veelvoud aan oevers.

Maaien
Vroeger spuiten ze de glooiing schoon maar tegenwoordig mag dat niet meer dus moeten ze 1 keer per jaar gemaaid worden. Dit willen ze omdat je anders slecht ziet bij inspectie of de dijk gebreken heeft. Foto: Johan · Bekijk op TractorFan

'Weerloze dieren'

Ook in Den Haag mengt de Partij voor de Dieren zich in de discussie. Kamerlid Ines Kostić stelde onlangs vragen over een nieuwe regeling die het afschieten van twaalf invasieve uitheemse diersoorten, waaronder muskusratten en beverratten, eenvoudiger moet maken.

Kostić noemt de betrokken dieren 'weerloze dieren' en vraagt waarom voor het afschot niet langer in alle gevallen afzonderlijke provinciale toestemming nodig zou zijn.

Dierenwelzijn verdient uiteraard aandacht. Maar de waterschappen hebben ook de wettelijke taak om mensen, woningen, landbouwgrond en infrastructuur tegen het water te beschermen.

Daar wringt het. Terwijl de rekening voor waterveiligheid ieder jaar verder oploopt, wordt vanuit de politiek gepleit voor minder bestrijding van dieren die aantoonbaar schade aan waterkeringen veroorzaken.

Wie betaalt uiteindelijk de rekening?

Het zou te gemakkelijk zijn om de stijgende waterschapsbelasting volledig aan bevers, rivierkreeften en muskusratten toe te schrijven. De belangrijkste kostenstijgingen hebben andere oorzaken.

Maar juist wanneer de belastingdruk zo snel toeneemt, mag van bestuurders worden verwacht dat zij kritisch kijken naar vermijdbare kosten. Dat geldt ook voor de gevolgen van natuurbeleid.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

8 reacties
  • W

    weurding ·

    @cornelissen woon in midden drenthe, N2000 gebied, maaien echt geen taluds meer aan onze kant

  • C

    cornelissen ·

    nog geen voordelen gezien van fusies Dat zullen ze in Friesland in het lage midden niet zeggen ( een bemalen gebied) De tarieven zijn gesocialeerd en de vrij…

  • C

    cs-agrar ·

    Natuurlijk wil pvdd de muskusrat beschermen, die willen alles wat de boer dwars zit

Vervaet Hydro Trike
Beeld: A.I. Jeensma / TractorFan

Mestexport stijgt met 18 procent, maar uitbreiding mestverwerking loopt vast

Nederland exporteerde en verwerkte in 2025 18 procent meer fosfaat uit dierlijke mest. Door de afbouw van de derogatie moeten boeren meer mest afvoeren. Toch daalt het aantal mestverwerkers met uitbreidingsplannen. Problemen met locaties en vergunningen remmen de groei, terwijl de druk op de mestmarkt toeneemt.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Nederland heeft in 2025 fors meer dierlijke mest geëxporteerd en verwerkt. Volgens de nieuwste rapportage van het Nederlands Centrum Mestverwaarding (NCM) steeg de hoeveelheid fosfaat met 18 procent naar 49,1 miljoen kilo. Toch neemt de bereidheid om mestverwerkingsinstallaties uit te breiden af.

De belangrijkste oorzaak is de afbouw van de derogatie. Hierdoor mogen boeren minder stikstof uit dierlijke mest op hun land gebruiken. Steeds meer mest moet daarom worden afgevoerd of verwerkt.

Vooral de mestexport naar Duitsland en Frankrijk nam sterk toe. De export van fosfaat naar Duitsland steeg met 40 procent en naar Frankrijk met 16 procent.

Afbeelding:  NCM

Tabel: NCM

Mestverwerking loopt vast op vergunningen

Nederland telt 220 mestbewerkingslocaties. Deze verwerkten in 2025 samen 7,4 miljoen ton mest. Toch werd slechts 74 procent van de vergunde capaciteit benut.

Ondanks de groeiende mestoverschotten willen steeds minder mestverwerkers uitbreiden. In 2024 had nog 43 procent uitbreidingsplannen, tegenover slechts 22 procent in 2026.

Volgens het NCM lopen bedrijven vooral vast door problemen met locaties en vergunningen. Hierdoor blijft uitbreiding van de mestverwerking achter, terwijl de druk op de mestmarkt toeneemt.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

3 reacties
  • B

    Bauernopfer ·

    Ik kreeg in noordwest duitsland 8 euro per kuub digestaat toe id put gelost. Vrachten mochten maar 25 kuub meenemen vanwege duitse regelgeving

  • F

    FarmerBN ·

    Wat moet een vergister bijbetalen bij afvoer van digestaat?

  • H

    hookwood ·

    Even een visualisatie

Volvo FM 4th gen
Hard op weg om de inflatie te remmen. Beeld: Seend / TractorFan

Agrarische producten zijn momenteel de enige grote rem op de inflatie

Terwijl energie, brandstof en diensten steeds duurder worden, zorgen juist voedingsmiddelen ervoor dat de inflatie in Nederland niet nog verder oploopt. Vooral boter, melk en rundvlees zijn goedkoper geworden. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) is de daling van voedselprijzen uitzonderlijk.

Door Tinus Guichelaar

De Nederlandse inflatie steeg in oktober naar 3,7 procent, tegen 3,4 procent in september. Energie, inclusief motorbrandstoffen, werd op jaarbasis 14,4 procent duurder en diensten stegen 3,9 procent in prijs.

Voedingsmiddelen, dranken en tabak vormden volgens de voorlopige CBS-cijfers de enige grote productgroep die goedkoper werd. De prijzen lagen gemiddeld 0,6 procent lager dan een jaar eerder.

Volgens DNB komt negatieve voedselinflatie zelden voor. Sinds 2016 gebeurde dat eerder alleen in 2021. In september drukten goedkopere voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken de totale inflatie met 0,21 procentpunt.

Vooral boter is flink goedkoper

Boter en andere melkvetten waren in september ongeveer 31 procent goedkoper dan een jaar eerder. Halfvolle en magere melk daalden circa 7 procent in prijs en rundvlees 8 procent. Ook plantaardige oliën werden goedkoper.

Bij zuivel speelt het ruime aanbod een belangrijke rol. In de eerste negen maanden van 2026 steeg de Nederlandse melkaanvoer met 3,4 procent. Ook elders in Europa nam de productie toe.

De combinatie van meer melkvet, grote botervoorraden en een achterblijvende vraag zet de boterprijzen onder druk. Niet alle zuivelproducten volgen die ontwikkeling: magere melkpoeder is door een sterke internationale vraag juist duurder geworden.

Hogere energiekosten zullen nog langer doorwerken

Ook eerdere goede oogsten en lagere internationale grondstofprijzen dragen bij aan de goedkopere voedingsmiddelen. Prijsveranderingen werken echter met vertraging door van producent naar supermarkt.

Volgens DNB duurt het doorgaans negen tot twaalf maanden voordat hogere energiekosten volledig in voedselprijzen zichtbaar worden. De recente stijging van energieprijzen kan het huidige voordeel voor consumenten daarom weer tenietdoen.

De eerste tekenen daarvan zijn al zichtbaar. Hoewel voedingsmiddelen in oktober nog goedkoper waren dan een jaar eerder, stegen de prijzen ten opzichte van september alweer met 0,4 procent.

Voor consumenten bieden de lagere voedselprijzen voorlopig enige verlichting. Voor agrarische producenten is het beeld minder gunstig: vooral op de zuivelmarkt zorgt het ruime aanbod voor druk op de opbrengstprijzen, terwijl de inflatie de marges flink onder druk zet.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

4 reacties
  • C

    Claas 1986 ·

    @George Tot Iran weer aangevallen wordt.

  • G

    George ·

    elkprijs gaat vaak achter de olieprijs aan Olieprijzen zakken weer....

  • C

    Claas 1986 ·

    Melkprijs gaat vaak achter de olieprijs aan. Zit nu wel aardig vertraging in ...

Discussie op Boeren NL

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.