Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Mohammad Mustafa at COP31 in Antalya, Turkey (November 12, 2026)
Beeld: Xuthoria / Wikimedia Commons

Klimaattop mislukt: geen verbetering concurrentiepositie Europese boeren

De klimaattop COP31 in het Turkse Antalya is mislukt. Ruim 190 landen bereikten geen akkoord over een slotverklaring. Over de toekomst van fossiele brandstoffen en de financiering van klimaatmaatregelen kwamen ze er niet uit. Ook voor de landbouw is de uitkomst teleurstellend, want op deze top moest blijken hoe de speelvelden voor boeren zoveel mogelijk gelijk gehouden kunnen worden.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Onze eigen EU-klimaatcommissaris, Wopke Hoekstra noemde de top zondag 'evident mislukt'. De EU weigerde in te stemmen met een slotverklaring waarin fossiele brandstoffen niet eens werden genoemd. Saudi-Arabië en Rusland verzetten zich juist tegen afspraken over het afbouwen van olie, gas en steenkool. Daarnaast vinden ontwikkelingslanden dat rijke landen te weinig bijdragen aan de kosten, terwijl die historisch verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de uitstoot. Eerdere afspraken blijven gelden, maar de internationale samenwerking heeft een flinke klap gekregen.

Geen internationale koers voor landbouw

Op deze top liep ook het internationale werkprogramma voor landbouw en voedselzekerheid af, de Sharm el-Sheikh Joint Work on Agriculture and Food Security uit 2022. Het programma helpt landen klimaatmaatregelen te koppelen aan voedselproductie. Het gaat daarbij om minder uitstoot, maar ook om de gevolgen van droogte, overstromingen, hitte en waterschaarste voor boeren.

Volgens de World Farmers' Organisation liepen de onderhandelingen over voortzetting in de eerste week al vast. Verder dan het voornemen om in 2027 weer verder te praten kwamen de onderhandelaars niet. Hoe landbouw een plaats krijgt in de klimaatonderhandelingen, blijft daardoor onduidelijk.

Europese regels blijven, concurrentie wordt lastiger

Voor Nederlandse boeren verandert er voorlopig niets. De Europese klimaatdoelen en het bestaande landbouw- en milieubeleid blijven van kracht. De EU heeft klimaatneutraliteit in 2050 wettelijk vastgelegd. Ook de landbouw moet daaraan bijdragen, onder meer door minder methaan en lachgas uit te stoten en door ander energiegebruik en bodembeheer.

Landbouwproducten worden wereldwijd verhandeld. Als onze Europese boeren meer kosten maken voor klimaatdoelen dan buitenlandse concurrenten, verslechtert de concurrentiepositie significant. Ook buiten Europa wordt in duurzame landbouw geïnvesteerd, maar zonder internationaal akkoord is het moeilijker om een gelijk speelveld te creëren.

Strengere regels betekent vaak minder productie, maar niet automatisch minder uitstoot

Als strengere regels de Europese productie verminderen, verdwijnt de vraag naar voedsel niet. Gaat die productie naar landen met een hogere uitstoot per kilogram product, dan valt de klimaatwinst kleiner uit. In sommige gevallen stijgt de mondiale uitstoot zelfs. Dit heet carbon leakage.

Of dat gebeurt, hangt af van onder meer de efficiëntie van buitenlandse producenten, transportafstanden, veranderingen in landgebruik en het gedrag van consumenten. Voor het klimaat telt uiteindelijk de wereldwijde uitstoot, niet alleen die binnen Europa.

Wel meer aandacht voor voedselzekerheid

In Antalya werd de Turquoise Nexus Initiative gepresenteerd, met steun van onder meer de FAO. Het initiatief wil voedselzekerheid, waterbeheer en klimaatbeleid beter met elkaar verbinden. Landbouw wordt dan niet alleen beoordeeld op uitstoot, maar ook op voedselproductie en aanpassing aan het klimaat. Denk aan efficiënter watergebruik, bedrijven die beter bestand zijn tegen droogte en overstromingen, en financiering.

In januari 2027 wordt het initiatief voorgelegd binnen het FAST-samenwerkingsverband. Het is geen bindend akkoord en levert boeren niet automatisch geld op. Wel laat het zien dat voedselzekerheid en klimaatadaptatie steeds belangrijker worden.

Wat betekent dit voor boeren?

Nederlandse boeren krijgen door het mislukken van COP31 geen vrijstelling van bestaande regels. Op langere termijn groeit wel de druk op Europese politici om klimaatbeleid ook te beoordelen op concurrentiekracht en voedselzekerheid. Tegelijk moeten landbouwbedrijven zich blijven voorbereiden op droogte, wateroverlast en andere gevolgen van klimaatverandering.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

LTO-voorzitter Ger Koopmans: 'Stikstofregels van tafel vegen lost niets op'

LTO-voorzitter Ger Koopmans wil dat de overheid snel duidelijkheid geeft over het stikstofbeleid. Volgens hem zitten veel boeren in grote onzekerheid over hun vergunning. Hij begrijpt de boosheid over de plannen van het kabinet, maar vindt het onverstandig om alle plannen van tafel te vegen. LTO kiest daarom voor overleg en probeert de regels aan te passen.

Door Co Scholten Bijgewerkt

Koopmans vertelde dit tijdens een ledenbijeenkomst in Hollands Kroon (NH). Volgens hem heeft LTO sinds juni samen met de regionale organisaties al meer dan 6.000 mensen gesproken tijdens ruim twintig bijeenkomsten.

Koopmans vertelde dit tijdens een ledenbijeenkomst in Hollands Kroon (NH)

Veel boeren onzeker over vergunning

Volgens Koopmans heeft meer dan de helft van de veehouders die lid zijn van LTO te maken met onzekerheid over hun vergunning. Het gaat onder andere om PAS-melders, bedrijven die intern hebben gesaldeerd en boeren die een verzoek tot handhaving hebben ontvangen.

Hij waarschuwt dat ook boeren verder van natuurgebieden problemen kunnen krijgen. Als voorbeeld noemt hij een Brabantse veehouder op 3,5 kilometer afstand van een natuurgebied. Die wil zijn uitstoot met 90 procent verminderen, maar dreigt volgens Koopmans toch zijn vergunning kwijt te raken.

"Wij kunnen die vijf niet in de steek laten", zegt Koopmans over de Brabantse bedrijven die hun vergunning dreigen te verliezen.

Stikstof verminderen én vergunningen mogelijk maken

LTO heeft samen met provincies, gemeenten, waterschappen en het NAJK een plan met bouwstenen gemaakt. De kern daarvan is dat de uitstoot van stikstof moet dalen, maar dat boeren tegelijkertijd weer vergunningen moeten kunnen krijgen.

Koopmans vindt dat de bestaande stikstofwet te veel uitgaat van de neerslag van stikstof op natuurgebieden. Hij wil overstappen naar beleid dat kijkt naar de werkelijke uitstoot.

Volgens hem is het niet voldoende om alleen nieuwe doelen vast te leggen. Boeren moeten ook weten hoe zij die doelen kunnen halen en welke investeringen daarvoor nodig zijn.

Grote bezwaren tegen plannen van kabinet

Koopmans noemt drie belangrijke problemen in de stikstofbrief van 26 juni: de stapeling van maatregelen, de voorgestelde grondgebondenheid en de extra regels voor bedrijven rond natuurgebieden.

Vooral de combinatie van verschillende verplichtingen baart LTO zorgen. Boeren krijgen volgens Koopmans te maken met eisen voor stikstof, klimaat en grondgebondenheid tegelijk.

Ook vindt LTO dat het kabinet onvoldoende rekening houdt met verschillen tussen bedrijven en gebieden. Koopmans wil dat provincies meer ruimte krijgen om zelf passende maatregelen te bepalen.

Discussie over de norm van 0,164

Een belangrijk onderwerp tijdens de bijeenkomst was de voorgestelde ammoniaknorm van 0,164 kilogram per fosfaatrecht voor de melkveehouderij.

Koopmans begrijpt de zorgen hierover. Volgens hem is het belangrijk dat boeren meer mogelijkheden krijgen om hun uitstoot te verminderen. Hij noemt onder andere aanpassingen aan stallen, voermaatregelen, bestaande emissiearme vloeren en weidegang.

Ook investeringen die boeren eerder hebben gedaan, moeten volgens hem kunnen meetellen. Sommige emissiearme vloeren halen niet de beloofde vermindering, maar leveren volgens Koopmans nog altijd een bijdrage.

LTO onderhandelt bovendien nog over de hoogte en uitwerking van de norm.

LTO wil direct een hogere rekenkundige ondergrens

Een belangrijk verzoek van LTO is om de rekenkundige ondergrens voor stikstofberekeningen snel te verhogen. Koopmans wil niet wachten op nieuwe onderzoeken of een invoering in stappen.

Hij verwijst naar berekeningen van de provincie Noord-Holland. Volgens hem zouden 124 van de 128 PAS-melders in de provincie hiermee geholpen kunnen worden. Ook zou een groot deel van de bouwprojecten hiervan kunnen profiteren.

Wel moet volgens LTO goed worden geregeld welke bestaande bedrijfssituatie als uitgangspunt geldt bij toekomstige vergunningaanvragen.

Geen algemene korting op veestapel

Koopmans verzet zich tegen een algemene korting op het aantal dieren of fosfaatrechten.

Hij wil dat boeren zelf kunnen kiezen hoe zij de verplichte uitstootvermindering bereiken. Alleen bedrijven die na voldoende tijd niet aan de eisen voldoen, zouden volgens hem individueel aangepakt moeten kunnen worden.

Ook vraagt hij om duidelijkheid over subsidies. Boeren moeten vooraf weten hoeveel financiële steun zij kunnen krijgen wanneer zij investeren in nieuwe technieken.

Verschil van mening met andere boerenorganisaties

Tijdens de bijeenkomst kwamen ook vragen over de samenwerking tussen LTO en andere boerenorganisaties, waaronder Agractie, NMV, DDB en Farmers Defence Force.

Koopmans zegt dat er veel overeenkomsten zijn, maar ook een belangrijk verschil. LTO vindt dat de vermindering van stikstofuitstoot juridisch moet worden vastgelegd. Zonder die zekerheid verwacht hij dat rechters nieuwe vergunningen blijven blokkeren.

Hij benadrukt dat LTO regelmatig contact heeft met andere organisaties en dat onderlinge verschillen niet automatisch betekenen dat er ruzie is.

Ook Brussel moet regels aanpassen

LTO probeert volgens Koopmans niet alleen in Den Haag veranderingen te bereiken, maar ook in Brussel. Via de Europese boerenorganisatie Copa-Cogeca pleit LTO voor aanpassingen aan de Europese regels voor natuur en mest.

Volgens Koopmans moeten Europese regels beter aansluiten op de praktijk van landbouwbedrijven.

Koopmans kiest voor overleg

De boodschap van Koopmans is dat de landbouw niet kan blijven wachten op een volledig nieuw stikstofbeleid. De juridische problemen zijn volgens hem daarvoor te groot.

LTO blijft daarom in gesprek met het kabinet en politieke partijen. Daarbij wil de organisatie bereiken dat boeren meer mogelijkheden krijgen om hun uitstoot te verminderen, voldoende financiële ondersteuning ontvangen en weer zekerheid krijgen over hun vergunning.

Koopmans benadrukt dat alleen protesteren of het weggooien van de stikstofplannen de problemen niet oplost. Volgens hem moet er een oplossing komen die zowel voor boeren als voor de rechter standhoudt.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

48 reacties
  • B

    BertK ·

    @Jannus KLW is niet geborgd en valt niet te borgen, altijd grote onzekerheden en fraudegevoelig.

  • J

    jan 10 ·

    Ger is flink wat feller geworden,zelfs trekkers langs de snelweg hebben z,n nut bewezen..

  • G

    Grasbaal ·

    Https://www.youtube.com/watch?v=OJA8kQB_v30 Vragen of de stikstofbrief van het kabinet van tafel kan, heeft volgens LTO-voorzitter Ger Koopmans geen zin. Liever…

Discussie op Boeren NL

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.