Veertig Europese landbouw- en coöperatieorganisaties hebben tijdens het 12de Congres van Europese Landbouwers in Stockholm een gezamenlijke verklaring ondertekend. Daarin waarschuwen zij tegen verdere bezuinigingen op het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en pleiten zij voor sterker beleid.

Volgens de organisaties zet Europa zijn voedselproductie, concurrentiekracht en strategische autonomie op het spel als het landbouwbudget verder wordt uitgehold. Zij noemen de mogelijke afbraak van het GLB een historische fout die nog voorkomen kan worden. De boerenorganisaties eisen niet alleen behoud van het budget, maar ook minder regeldruk.

LTO Nederland heeft de verklaring medeondertekend.

Minder regeldruk, Canada als voorbeeld

In Canada, waar door de handelsoorlog met de VS de nood aan de man is, heeft men ondertussen door dat het verlagen van de regeldruk goed is voor de economie. Canada voert momenteel een grootschalige hervorming door om de regeldruk voor burgers en bedrijven fors te verminderen. De federale overheid heeft in oktober 2026 de wet Cutting Red Tape for all Canadians Act (Bill S-7) ingediend. Hiermee worden 31 wetten over 11 verschillende overheidsinstanties aangepast om administratieve rompslomp, dubbele procedures en verouderde regels te schrappen.

De noodzaak hiervoor is groot: de regeldruk remde de economische groei van het land en kostte het Canadese bedrijfsleven miljarden dollars en miljoenen uren aan papierwerk

De graanexport vanuit Rusland en Oekraïne wordt steeds verder bemoeilijkt door aanvallen op schepen en havens in de Zwarte Zee. Voor boeren in beide landen stapelen de problemen zich op. Grote hoeveelheden geoogst graan blijven in opslag liggen, terwijl de onzekerheid over de afzet groeit. Ook op de internationale graanmarkt kunnen de gevolgen merkbaar worden.

Deze aanvallen vonden plaats in de omgeving van het Sulina-kanaal, een belangrijke verbinding tussen de Donau en de Zwarte Zee. Deze vaarroute is van groot belang voor de export van Oekraïens graan. Omdat de eigen Oekraïense havens regelmatig onder vuur liggen, wordt een aanzienlijk deel van de graanexport via Roemenië afgehandeld. Ook deze alternatieve route wordt nu steeds onveiliger.

Russische graanschuren zitten vol

Niet alleen Oekraïne, maar ook Rusland ondervindt grote problemen bij de uitvoer van landbouwproducten. Oekraïense droneaanvallen op Russische havens aan de Zwarte Zee en de Zee van Azov hebben het graantransport ernstig verstoord. Vooral in het zuiden van Rusland zitten opslagplaatsen daardoor overvol.

Voor de Russische akkerbouwers komt dat op een zeer ongelukkig moment. In verschillende regio's is sprake van een goede oogst, maar door de beperkte exportmogelijkheden kunnen boeren hun producten moeilijk kwijt. Het grote binnenlandse aanbod zet de graanprijzen onder druk.

De Russische graanexport liep in de eerste drie weken van augustus terug van 2,9 miljoen ton vorig jaar naar 1,4 miljoen ton dit jaar. Voor boeren betekent de stagnerende afzet dat zij hun graan soms tegen kostprijs of zelfs met verlies moeten verkopen. Anderen proberen hun oogst langer op te slaan, maar beschikken niet altijd over voldoende opslagcapaciteit of financiële reserves.

De Russische overheid onderzoekt inmiddels alternatieve exportroutes, waaronder transport via de noordelijke havenstad Moermansk. Vanuit belangrijke landbouwgebieden zoals Stavropol betekent dat echter een transportafstand van meer dan 3.000 kilometer, met enorme extra kosten.

Gevolgen voor internationale graanmarkt

Rusland en Oekraïne behoren tot de belangrijkste graanexporteurs ter wereld. Wanneer beide landen minder graan kunnen uitvoeren, kan dat de internationale handelsstromen en prijsvorming beïnvloeden. Vooral landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn sterk afhankelijk van graan uit het Zwarte Zeegebied.

Terwijl de exportproblemen op de wereldmarkt tot hogere prijzen kunnen leiden, profiteren boeren in de getroffen gebieden daar nauwelijks van. Door het overschot aan graan op de binnenlandse markt staan hun opbrengstprijzen juist onder druk.

Ook voor Europese graantelers zijn de ontwikkelingen relevant. Langdurige verstoringen van de export uit het Zwarte Zeegebied kunnen gevolgen hebben voor de Europese graanprijzen. De tarwe prijzen in Europa stegen de afgelopen dagen al licht.

Voor boeren in Rusland en Oekraïne is de situatie ondertussen nijpend. De oorlog bedreigt niet alleen de afzet van de huidige oogst, maar ook de financiering van het volgende teeltseizoen. Zonder inkomsten uit graanverkopen wordt het voor een deel van de bedrijven steeds moeilijker om zaaizaad, kunstmest en brandstof te betalen.