Nieuwsgrazer
Abonneren
Alleen in deze browser bewaard. Log in om je startpagina overal te hebben.
Statue of justice with scales of justice, legal system concept.
Beeld: Sasun Bughdaryan / Unsplash

Geen einde onzekerheid PAS-melders: zelfs strafvervolging niet uitgesloten

Ruim zeven jaar nadat de overheid PAS-melders buiten hun schuld in een juridisch onrechtmatige situatie bracht, is er nog altijd geen oplossing. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid kan zelfs niet garanderen dat deze ondernemers gevrijwaard blijven van strafrechtelijke vervolging. Tegelijkertijd ziet Stichting Stikstofclaim weinig perspectief in de nieuwe stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Van Weel reageerde op Kamervragen van BBB over strengere Europese regels voor milieucriminaliteit. Volgens de minister ligt vervolging van PAS-melders niet voor de hand, omdat de overheid zelf medeverantwoordelijk is voor hun situatie. Hij gaat hierover in gesprek met het Openbaar Ministerie.

De nieuwe stikstofaanpak van Van Essen biedt volgens Stichting Stikstofclaim nog steeds onvoldoende duidelijkheid. Zo moet op 1 juli 2027 een nieuwe rekenkundige ondergrens ingaan, maar de hoogte en voorwaarden daarvan zijn nog onbekend. Ook de juridische houdbaarheid van een nieuw referentiemoment voor PAS-melders is onzeker.

Rechters zijn ook moe van overheid

In juni oordeelde de rechtbank Oost-Brabant opnieuw dat een provincie onvoldoende had onderbouwd waarom handhaving tegen een PAS-melder achterwege kon blijven. De rechtbank benadrukte dat individuele rechtszaken geen structurele oplossing bieden en riep de wetgever op eindelijk met een uitvoerbaar legalisatieprogramma te komen.

De Raad van State had in 2024 al bepaald dat provincies alleen onder bijzondere omstandigheden tijdelijk van handhaving kunnen afzien. De belofte dat PAS-melders gelegaliseerd worden, is daarvoor op zichzelf onvoldoende.

Ondertussen blijven ondernemers afhankelijk van tijdelijke maatregelen, politieke toezeggingen en juridische procedures. Precies waar de ombudsman gisteren voor in de pen kroop.

Deel dit artikel

Discussie op Prikkebord

Nog geen reacties. Wat vind jij hiervan? Deel je ervaring of stel een vraag.

Start de discussie…
Chest freezers with glass lids for frozen meat, etc. in Spar Supermarket in Fusa, Hordaland, Norway 2018-03-21
Diepvries installaties die aangesloten zijn op het internet zijn kwetsbaar. Beeld: Wolfmann / Wikimedia Commons

Gehackte koelkasten en diepvriezers bij supermarkten en slagers in België en Zweden leiden tot grote problemen

Tientallen Belgische en Zweedse supermarkten kampen vanochtend met ontregelde koelinstallaties. Vermoedelijk zijn de systemen getroffen door een cyberaanval. Bij supermarktketen Delhaize zijn zeker 40 winkels getroffen, terwijl Carrefour problemen meldt bij minstens 15 filialen. Ook slagerijen worden geraakt.

Door Tinus Guichelaar Bijgewerkt

Updates

Dit liveblog is afgesloten op . De updates blijven hieronder staan.

  1. Ook in Nederland ten minste 17 bedrijven slachtoffer van het Danfoss lek

    In Nederland zijn de vries- en koelsystemen van ten minste zeventien bedrijven afgelopen nacht aangevallen, waarbij de temperatuur is aangepast. Dat meldt een woordvoerder van leverancier Danfoss.

  2. Weken na Franse hack stonden duizenden koelinstallaties nog steeds online

    Scans toonden aan dat op 30 oktober nog duizenden installaties met bovenstaande interface, aangesloten stonden op het internet. De interface behoort bij onder andere deze producten:

    Danfoss AK-SM 800

    Store-wide refrigeration management and control

    Danfoss AK-SM 800A

    Store-wide refrigeration management and control

    Danfoss AK-SC 355

    Store-wide refrigeration supervision and control

    Copeland XWEB

    Refrigeration monitoring and supervisory management

    Dixell XWEB

    Refrigeration monitoring and supervisory management

  3. Schade loopt in miljoenen

    Veel supermarkten rapporteren schades van zestig tot honderdduizend euro. Met alleen al tenminste 40 getroffen winkels bij Delhaize loopt de schade in de miljoenen. Carrefour meldt problemen bij minstens 15 supermarkten en Spar bij 5 winkels. Ook slagerijgroep De Laet en Van Haver zegt dat de temperaturen van hun koelinstallaties plots de hoogte ingingen.

  4. Ook in Nederland kan dit gebeuren

    Het gaat bij deze cyberaanval om koelingen die via internet bediend kunnen worden, bijvoorbeeld om de temperatuur op afstand te regelen. De gehackte systemen zijn volgens RTL van de Deense fabrikant Danfoss. Ook in Nederland staan koelkasten die met zo'n Danfoss-systeem worden aangestuurd.

  5. Eerder gebeurde hetzelfde al op Amerikaanse legerbasissen

    Collin Rugg @CollinRugg

    NEW: Pentagon is investigating freezer malfunctions at military bases throughout the United States as a suspected cyberattack. The incident resembled a suspected hack in France, where freezers were turned up so high that some caught on fire. Reuters reports that commercial freezers at at least six on-base U.S. commissaries malfunctioned. In one case, the temperature was turned up, and the food spoiled by morning. The U.S. military is investigating the outages and is communicating with French authorities about a similar attack they experienced. According to the report, hackers targeted freezers at more than 350 establishments, turning some up so high they caught on fire. "The French attack's total costs could add up to tens of millions of euros nationwide," Reuters reported.

    30 oktober 2026, 00:45 · Bekijk op X

  6. Ook Zweedse supermarkten en slagerijen getroffen

    Verschillende Zweedse supermarkten melden maandag dat hun koelsystemen verstoord zijn door een cyberaanval, schrijft de Zweedse krant Aftonbladet.

    Zowel koelkasten als diepvriezers zijn in verschillende Zweedse supermarkten van ketens ICA en Coop verstoord. Een ICA-filiaal in de gemeente Sjöbo meldt via sociale media dat zijn koelsystemen zijn gehackt. De temperaturen van de diepvries zouden op 50 graden Celsius gezet zijn. "We vinden het ontzettend jammer en zijn druk bezig met het weggooien van de producten", klinkt het.

  7. Fysieke aanpassing nodig op alle koelinstallaties

    De cyberaanval op Belgische koelinstallaties lijkt sterk op een eerdere aanval op honderden winkels in Frankrijk. Volgens Stephan Moelans, CEO van koelinstallateur Sabcobel, gebruikten de hackers hetzelfde mechanisme: ze schakelden de verdampers op afstand over naar ontdooimodus, waardoor koelkasten opwarmden.

    Sabcobel moest afgelopen nacht bij zo'n twintig installaties ingrijpen. Sommige winkels moeten mogelijk producten weggooien. Volgens Moelans is een software-update niet voldoende om nieuwe aanvallen te voorkomen. De installaties moeten fysiek worden aangepast of via een beveiligde internetverbinding worden beheerd.

  8. Delhaize Hoeilaart tot 12 uur dicht nadat diepvriezers gehackt worden: “Verlies van minstens 100.000 euro”

    "We probeerden te redden wat er nog te redden viel. De economische schade bedraagt minstens 100.000 euro. En dan tel ik het verlies door de plotse sluiting er nog niet bij. Normaal gezien hadden we de deuren vanochtend om 8 uur moeten openen.” De winkel opent nu vanaf 12 uur de deuren.

De problemen ontstonden in de nacht van zondag 1 op maandag 2 november. Volgens de Belgische krant Het Laatste Nieuws (HLN) veranderden de temperaturen van koelkasten en diepvriezers plotseling. Ook slagerijgroep De Laet en Van Haver meldt problemen met de koelinstallaties.

Volgens sommige meldingen zouden de systemen zijn ingesteld op temperaturen tot 70 graden Celsius. Delhaize kan die temperatuur vooralsnog niet bevestigen. Ook is nog onduidelijk hoeveel winkels en andere bedrijven precies getroffen zijn.

Eerdere aanval in Frankrijk

De incidenten vertonen overeenkomsten met een cyberaanval die op 12 oktober honderden Franse supermarkten trof. Daarbij werden koelinstallaties op afstand gemanipuleerd, waardoor koelingen en diepvriezers begonnen op te warmen tot ongeveer 50 graden Celsius. Grote hoeveelheden levensmiddelen moesten worden vernietigd.

Bij de Franse aanval waren onder meer systemen voor het op afstand beheren van koelinstallaties betrokken. Of de problemen in België dezelfde technische oorzaak hebben, is nog niet vastgesteld.

Risico voor voedselveiligheid

Voor supermarkten, slagerijen en andere levensmiddelenbedrijven kan uitval van koelinstallaties grote gevolgen hebben. Wanneer vlees, zuivel, diepvriesproducten en andere bederfelijke levensmiddelen te lang buiten de voorgeschreven temperaturen worden bewaard, kunnen deze niet zonder meer opnieuw worden verkocht.

Of in België daadwerkelijk grote hoeveelheden voedsel verloren zijn gegaan, is nog niet bekend. Delhaize zegt de producten niet meer te verkopen.

Deel dit artikel