De rechtbank in Den Bosch heeft bepaald dat Noord-Brabant tot 1 februari 2027 niet mag handhaven op onderdelen van haar stallenbeleid. Veehouders hoeven daarom voorlopig geen maatregelen te nemen om aan de provinciale regels te voldoen. De zaak was aangespannen door boerenorganisaties ZLTO en Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV).

De provincie probeert de stikstofuitstoot terug te dringen door van veehouders met oudere stallen te eisen dat zij hun ammoniakuitstoot verminderen. Vorig jaar herzag Noord-Brabant haar aanpak en gaf boeren meer vrijheid om zelf maatregelen te treffen. Dit leidde tot kritiek vanuit de sector. De boerenorganisaties vonden de eisen onhaalbaar omdat het onduidelijk is welke stikstofmaatregelen het kabinet invoert en welke financiële steun beschikbaar komt.

De rechtbank geeft hen gelijk. Volgens het oordeel brengt de onduidelijkheid over landelijke regelgeving financiële risico's met zich mee. Boeren zouden veel geld kunnen uitgeven aan stalaanpassingen terwijl volgende jaar mogelijk blijkt dat andere maatregelen beter passen of dat zij gebruik kunnen maken van landelijke steunregelingen. Tot 1 februari 2027 mag de provincie daarom niet handhaven op twee onderdelen van de regels over ammoniakuitstoot uit stallen.

De rechtbank zet geen streep door het Brabantse stallenbeleid als geheel. De provincie blijft verantwoordelijk voor het halen van haar stikstofdoelen.

Koopmans vertelde dit tijdens een ledenbijeenkomst in Hollands Kroon (NH). Volgens hem heeft LTO sinds juni samen met de regionale organisaties al meer dan 6.000 mensen gesproken tijdens ruim twintig bijeenkomsten.

Veel boeren onzeker over vergunning

Volgens Koopmans heeft meer dan de helft van de veehouders die lid zijn van LTO te maken met onzekerheid over hun vergunning. Het gaat onder andere om PAS-melders, bedrijven die intern hebben gesaldeerd en boeren die een verzoek tot handhaving hebben ontvangen.

Hij waarschuwt dat ook boeren verder van natuurgebieden problemen kunnen krijgen. Als voorbeeld noemt hij een Brabantse veehouder op 3,5 kilometer afstand van een natuurgebied. Die wil zijn uitstoot met 90 procent verminderen, maar dreigt volgens Koopmans toch zijn vergunning kwijt te raken.

"Wij kunnen die vijf niet in de steek laten", zegt Koopmans over de Brabantse bedrijven die hun vergunning dreigen te verliezen.

Stikstof verminderen én vergunningen mogelijk maken

LTO heeft samen met provincies, gemeenten, waterschappen en het NAJK een plan met bouwstenen gemaakt. De kern daarvan is dat de uitstoot van stikstof moet dalen, maar dat boeren tegelijkertijd weer vergunningen moeten kunnen krijgen.

Koopmans vindt dat de bestaande stikstofwet te veel uitgaat van de neerslag van stikstof op natuurgebieden. Hij wil overstappen naar beleid dat kijkt naar de werkelijke uitstoot.

Volgens hem is het niet voldoende om alleen nieuwe doelen vast te leggen. Boeren moeten ook weten hoe zij die doelen kunnen halen en welke investeringen daarvoor nodig zijn.

Grote bezwaren tegen plannen van kabinet

Koopmans noemt drie belangrijke problemen in de stikstofbrief van 26 juni: de stapeling van maatregelen, de voorgestelde grondgebondenheid en de extra regels voor bedrijven rond natuurgebieden.

Vooral de combinatie van verschillende verplichtingen baart LTO zorgen. Boeren krijgen volgens Koopmans te maken met eisen voor stikstof, klimaat en grondgebondenheid tegelijk.

Ook vindt LTO dat het kabinet onvoldoende rekening houdt met verschillen tussen bedrijven en gebieden. Koopmans wil dat provincies meer ruimte krijgen om zelf passende maatregelen te bepalen.

Discussie over de norm van 0,164

Een belangrijk onderwerp tijdens de bijeenkomst was de voorgestelde ammoniaknorm van 0,164 kilogram per fosfaatrecht voor de melkveehouderij.

Koopmans begrijpt de zorgen hierover. Volgens hem is het belangrijk dat boeren meer mogelijkheden krijgen om hun uitstoot te verminderen. Hij noemt onder andere aanpassingen aan stallen, voermaatregelen, bestaande emissiearme vloeren en weidegang.

Ook investeringen die boeren eerder hebben gedaan, moeten volgens hem kunnen meetellen. Sommige emissiearme vloeren halen niet de beloofde vermindering, maar leveren volgens Koopmans nog altijd een bijdrage.

LTO onderhandelt bovendien nog over de hoogte en uitwerking van de norm.

LTO wil direct een hogere rekenkundige ondergrens

Een belangrijk verzoek van LTO is om de rekenkundige ondergrens voor stikstofberekeningen snel te verhogen. Koopmans wil niet wachten op nieuwe onderzoeken of een invoering in stappen.

Hij verwijst naar berekeningen van de provincie Noord-Holland. Volgens hem zouden 124 van de 128 PAS-melders in de provincie hiermee geholpen kunnen worden. Ook zou een groot deel van de bouwprojecten hiervan kunnen profiteren.

Wel moet volgens LTO goed worden geregeld welke bestaande bedrijfssituatie als uitgangspunt geldt bij toekomstige vergunningaanvragen.

Geen algemene korting op veestapel

Koopmans verzet zich tegen een algemene korting op het aantal dieren of fosfaatrechten.

Hij wil dat boeren zelf kunnen kiezen hoe zij de verplichte uitstootvermindering bereiken. Alleen bedrijven die na voldoende tijd niet aan de eisen voldoen, zouden volgens hem individueel aangepakt moeten kunnen worden.

Ook vraagt hij om duidelijkheid over subsidies. Boeren moeten vooraf weten hoeveel financiële steun zij kunnen krijgen wanneer zij investeren in nieuwe technieken.

Verschil van mening met andere boerenorganisaties

Tijdens de bijeenkomst kwamen ook vragen over de samenwerking tussen LTO en andere boerenorganisaties, waaronder Agractie, NMV, DDB en Farmers Defence Force.

Koopmans zegt dat er veel overeenkomsten zijn, maar ook een belangrijk verschil. LTO vindt dat de vermindering van stikstofuitstoot juridisch moet worden vastgelegd. Zonder die zekerheid verwacht hij dat rechters nieuwe vergunningen blijven blokkeren.

Hij benadrukt dat LTO regelmatig contact heeft met andere organisaties en dat onderlinge verschillen niet automatisch betekenen dat er ruzie is.

Ook Brussel moet regels aanpassen

LTO probeert volgens Koopmans niet alleen in Den Haag veranderingen te bereiken, maar ook in Brussel. Via de Europese boerenorganisatie Copa-Cogeca pleit LTO voor aanpassingen aan de Europese regels voor natuur en mest.

Volgens Koopmans moeten Europese regels beter aansluiten op de praktijk van landbouwbedrijven.

Koopmans kiest voor overleg

De boodschap van Koopmans is dat de landbouw niet kan blijven wachten op een volledig nieuw stikstofbeleid. De juridische problemen zijn volgens hem daarvoor te groot.

LTO blijft daarom in gesprek met het kabinet en politieke partijen. Daarbij wil de organisatie bereiken dat boeren meer mogelijkheden krijgen om hun uitstoot te verminderen, voldoende financiële ondersteuning ontvangen en weer zekerheid krijgen over hun vergunning.

Koopmans benadrukt dat alleen protesteren of het weggooien van de stikstofplannen de problemen niet oplost. Volgens hem moet er een oplossing komen die zowel voor boeren als voor de rechter standhoudt.